Naučnici su otkrili da dodatak ishrani dobijen iz kvasca može da podstakne organizam da stvara snažnije imune ćelije koje se efikasnije bore protiv tumora.
Istraživanje je pokazalo da dodavanje ovog preparata u ishranu gojaznih laboratorijskih miševa menja način na koji se razvijaju njihove imune ćelije, omogućavajući organizmu da duže proizvodi ćelije koje su metabolički spremnije za borbu protiv raka.
Studiju su sproveli istraživači sa Trinity College Dublin i University College Dublin, a rezultati su objavljeni u naučnom časopisu Cell Reports.
Kako se imunitet može "istrenirati"?
Autori studije navode da gojaznost može ozbiljno narušiti rad imunog sistema. Ona podstiče hronične upalne procese, ali istovremeno slabi sposobnost organizma da prepozna i uništi tumorske ćelije.
Naučnici već godinama znaju da se urođeni imunitet može na određeni način "istrenirati", tako da njegove ćelije snažnije reaguju na buduće pretnje. Do sada se to uglavnom postizalo injekcijama sa pročišćenim supstancama koje snažno aktiviraju imuni sistem.
Novo istraživanje pokazalo je da se sličan efekat može postići i dodavanjem β-glukana iz kvasca u ishranu. Ovaj dodatak promenio je rad matičnih i razvojnih ćelija u koštanoj srži iz kojih nastaju krvne i imune ćelije.
Zahvaljujući tome, organizam je duže proizvodio funkcionalno sposobne monocite i makrofage. Kod gojaznih miševa ove ćelije poboljšale su odbranu od tumora i delimično ispravile poremećaje imunog sistema koji su ostali prisutni čak i nakon gubitka telesne težine.
Autori naglašavaju da nije reč o leku protiv raka niti o zameni za postojeće terapije, već o nalazima koji ukazuju da bi jednostavna promena u ishrani jednog dana mogla da pomogne organizmu da efikasnije odgovori na bolest.
Zašto gojaznost slabi imunitet?
Veza između gojaznosti i raka poznata je već godinama. Prekomerna telesna težina povezana je sa povećanim rizikom od razvoja najmanje 13 različitih vrsta karcinoma.
Masno tkivo ne proizvodi samo hormone i molekule koje podstiču upalu, već menja i ponašanje imunih ćelija. Zbog toga neke od njih postaju metabolički iscrpljene i slabije odgovaraju na pretnje, pa tumori lakše izbegavaju nadzor imunog sistema.
Upravo zato su istraživači želeli da provere da li dodatak ishrani može da popravi funkciju ovih ćelija.
Šta je β-glukan?
Glavni "junak" ovog istraživanja je β-glukan, prirodni polisaharid koji se nalazi u ćelijskom zidu pekarskog kvasca Saccharomyces cerevisiae. Polisaharidi su složeni ugljeni hidrati sastavljeni od dugih lanaca jednostavnih šećera.
β-glukani se nalaze i u ovsu, pečurkama i drugim organizmima, ali se njihova struktura razlikuje u zavisnosti od izvora, pa samim tim nemaju svi isti efekat na organizam.
Ovaj dodatak ishrani već godinama je široko dostupan i koristi se kao podrška imunom sistemu.
Šta je zapravo otkriveno?
Naučnici su miševima davali hranu obogaćenu β-glukanom iz kvasca, a zatim pratili promene u njihovom imunom sistemu, posebno u monocitima i makrofagima.
Monociti su bela krvna zrnca koja kruže krvotokom. Kada dospeju u tkiva, pretvaraju se u makrofage, veće i aktivnije ćelije koje uklanjaju bakterije, mrtve ćelije, tumorske ćelije i druge štetne materije.
Istraživanje je pokazalo da β-glukan nije samo privremeno aktivirao postojeće ćelije, već je izazvao dugotrajne promene u koštanoj srži, gde nastaju nove krvne i imune ćelije. Organizam je počeo da proizvodi novu generaciju monocita i makrofaga koji su bili metabolički spremniji za borbu protiv tumora.
Šta je "trenirani urođeni imunitet"?
Ova pojava naziva se trenirani urođeni imunitet.
Nekada se verovalo da samo stečeni imunitet, koji uključuje T i B limfocite, poseduje imunološko pamćenje. Međutim, novija istraživanja pokazala su da i ćelije urođenog imuniteta mogu da ostanu dugotrajno "programirane" nakon određenog podsticaja i da kasnije snažnije reaguju na različite pretnje.
β-glukani su i ranije bili poznati po tome što mogu da pokrenu ovakav oblik imunološkog treninga, ali je novina u tome što je efekat u ovom istraživanju postignut običnim unosom kroz ishranu, bez injekcija ili infuzija.
Efekat je ostao i nakon mršavljenja
Posebno zanimljiv nalaz jeste da su kod gojaznih miševa poremećaji imunog sistema delimično ostali prisutni i nakon što su izgubili višak kilograma. Sam gubitak telesne težine nije u potpunosti vratio imunitet u prvobitno stanje.
Međutim, β-glukan je uspeo da ublaži deo tih promena, što otvara mogućnost da bi ishrana mogla da pomogne u obnovi funkcije imunog sistema i nakon mršavljenja.
Kako dodatak ishrani utiče na koštanu srž?
Naučnici smatraju da ključnu ulogu ima komunikacija između creva i koštane srži.
Imune ćelije u digestivnom sistemu prepoznaju β-glukan kao signal i pokreću niz biohemijskih procesa koji zatim utiču na matične ćelije u koštanoj srži, iz kojih nastaju sve krvne ćelije.
Rezultat nije samo kratkotrajna aktivacija postojećih ćelija, već dugotrajno stvaranje novih, funkcionalno sposobnijih imunih ćelija. Autori ovaj proces opisuju kao dugotrajno reprogramiranje matičnih ćelija u koštanoj srži.
Studija je takođe pokazala da su ovako "istrenirani" makrofagi efikasnije proizvodili reaktivna jedinjenja kiseonika u mitohondrijama. Iako u velikim količinama mogu biti štetna, u kontrolisanim uslovima predstavljaju jedno od važnih oružja imunog sistema protiv tumora i mikroorganizama.
Zašto je ovo važno?
Imunoterapija je poslednjih godina postala jedan od najvećih pomaka u lečenju raka. Neki lekovi uklanjaju "kočnice" imunom sistemu, dok druge terapije koriste genetski modifikovane imune ćelije za napad na tumor.
Ipak, veliki broj pacijenata ne reaguje na imunoterapiju. Jedan od razloga može biti to što njihov imuni sistem nije dovoljno funkcionalan već na početku lečenja.
Ako buduća istraživanja potvrde da jednostavan dodatak ishrani može da poboljša rad urođenog imuniteta, on bi jednog dana mogao da bude dopuna postojećim terapijama, ali ne i njihova zamena.
Jedna od autorki studije, profesorka Helen Roš, istakla je da ovo predstavlja prvi dokaz da unos β-glukana iz kvasca putem ishrane može da podstakne trenirani imunitet reprogramiranjem ćelija u koštanoj srži.
Tokom istraživanja miševi su četiri do 12 nedelja dobijali standardnu ili visokomasnu ishranu obogaćenu β-glukanom, nakon čega su bili izloženi različitim vrstama tumora, uključujući rak debelog creva, kože i dojke.
Šta to znači za ljude?
Najveće ograničenje ovog istraživanja jeste to što je sprovedeno na laboratorijskim miševima. Mnogi obećavajući rezultati dobijeni na životinjama kasnije se ne potvrde u kliničkim ispitivanjima na ljudima.
Zbog toga autori ne tvrde da β-glukan leči rak niti preporučuju da ga pacijenti uzimaju na svoju ruku.
Ipak, ističu da ovaj dodatak ima dobar bezbednosni profil i smatra se sigurnim za upotrebu kod ljudi, što bi moglo da ubrza buduća klinička ispitivanja koja će pokazati da li slični efekti mogu da se postignu i kod ljudi, kao podrška postojećim terapijama za lečenje raka.
(M.A./EUpravo zato/index.hr)
