Italija je puna skrivenih mesta koja izgledaju kao da su ispala iz bajke, a jedno od njih nalazi se na severu Lombardije, nedaleko od granice sa Švajcarskom i svega dvadesetak kilometara od jezera Mađore.
Zove se Montevijasko i posebno je po tome što do njega ne vodi nijedan put kojim mogu da prođu automobili.
Selo se nalazi u dolini Vedaska, u pokrajini Vareze, na oko 930 metara nadmorske visine. U njemu danas živi tek desetak ljudi, a njegova istorijska celina sačuvala je izgled koji podseća na neka davna vremena. Kamene kuće, drveni balkoni i uske uličice čine ovo mesto jednim od najneobičnijih skrivenih dragulja severne Italije.
Do sela vodi 1.400 kamenih stepenica
Za one koji žele da do Montevijaska stignu peške, put počinje kod zaseoka Ponte di Pjero. Pred njima je oko 1,4 kilometra duga staza sa približno 1.400 kamenih stepenica, tokom koje treba savladati oko 410 metara visinske razlike. Prosečan nagib iznosi oko 30 odsto, pa uspon nije nimalo jednostavan.
Ipak, upravo je ova strma staza vekovima bila glavna veza stanovnika Montevijaska sa ostatkom sveta.
Situacija se promenila 1989. godine, kada je izgrađena žičara koja je povezala selo sa dolinom i značajno olakšala svakodnevni život njegovih stanovnika. Međutim, nakon teške nesreće sa smrtnim ishodom, žičara je 2018. godine prestala da saobraća. Ponovo je otvorena tek 2025. godine, nakon gotovo sedam godina pauze.
Do sela vode i stare planinske i mazgaste staze iz pravca Švajcarske, ali je za većinu posetilaca najpoznatiji pristup upravo onaj iz Ponte di Pjera. Ko ne želi da savladava 1.400 stepenika, danas može da koristi žičaru.
Kamene kuće i krovovi stari vekovima
Kada se konačno stigne do Montevijaska, napor brzo pada u drugi plan. Selo je uspelo da sačuva autentičan izgled, a njegove istorijske građevine datiraju još iz 16. i 17. veka.
Kuće krase karakteristični drveni balkoni, dok su krovovi prekriveni tradicionalnim kamenim pločama poznatim kao pioda. Posebnu atmosferu stvaraju uske ulice i izvorno kameno popločanje, poznato kao ricata, koje je na pojedinim mestima starije od dva veka.
Ulice prolaze ispod natkrivenih prolaza, otvaraju se prema malim trgovima i vode do jednog od najznačajnijih objekata u selu, crkve Svetog Martina i Barnabe.
Na kraju stepeništa nalazi se i malo svetilište Madona dela Serta, a u okolini sela postoji i više zavetnih kapelica.
Tragovi života sežu do praistorije
Montevijasko nije zanimljivo samo zbog svoje arhitekture. U okolnim zaseocima pronađeni su tragovi ljudskog prisustva koji sežu sve do praistorije, a arheološka istraživanja otkrila su i predmete iz bronzanog doba.
Posebnu pažnju privlači velika stena u obližnjem Pjeru, poznata kao Maso di Pjero. Na njoj su sačuvane brojne gravure, simboli, figure i natpisi. Neki od njih potiču još iz pretkršćanskog perioda, dok su kasnije, tokom 10. i 11. veka, kada je stena dobila značaj u hrišćanskim verskim običajima, dodati i motivi krstova.
Selo prati i mračna legenda
Uz nastanak Montevijaska vezuje se i jedna neobična, pomalo mračna legenda. Prema predanju, selo su osnovala četvorica razbojnika koji su se sklonili u nepristupačne planine. Navodno su sa sobom poveli i mlade devojke koje su oteli iz obližnjeg sela, a zatim su se tamo nastanili.
Koliko u ovoj priči ima istorijske istine teško je utvrditi, ali legenda se generacijama prenosi među stanovnicima ovog kraja.
Danas je Montevijasko mirno planinsko selo sa svega nekoliko stanovnika, ali upravo njegova izolovanost, autentična arhitektura i neobičan put do njega čine ga mestom koje privlači putnike željne drugačijeg iskustva. Do njega se ne stiže običnom vožnjom automobilom, već pešačenjem kroz istoriju, preko 1.400 kamenih stepenica.
(M.A./EUpravozato/putnikofer.hr)
