Na svega nekoliko minuta od centra Čačka nalazi se arheološki lokalitet koji čuva tragove života starog više od 1.600 godina. Ostaci rimskih termi, nastalih krajem 3. i početkom 4. veka, svedoče o vremenu kada kupanje nije bilo samo pitanje higijene, već važan deo svakodnevnog života, druženja i društvenih običaja.
Danas posetioci imaju priliku da na ovom lokalitetu vide ostatke rimskog kupatila i saznaju kako je izgledao jedan od važnih delova života u Rimskom carstvu.
Čačak bio važna tačka Rimskog carstva
Prema rečima Aleksandre Gojgić, arheološkinje Narodnog muzeja u Čačku, terme su otkrivene pre oko pola veka i od tada imaju status zaštićenog spomenika kulture.
Čačak je krajem 3. i početkom 4. veka predstavljao značajnu vojnu stanicu i deo Rimskog carstva. Nalazio se na prostoru između provincija Dalmacije i Gornje Mezije, zbog čega je naselje imalo i vojni i civilni deo.
Tokom arheoloških istraživanja otkriveno je ukupno osam prostorija koje su pripadale kupatilu.
Reč je o manjem rimskom kupatilu, poznatom kao balneum, kakva su se gradila širom provincijskih delova Rimskog carstva. Kupatila su često bila među prvim važnim javnim objektima koje su Rimljani podizali na novim područjima.
Za Čačak je ovaj lokalitet posebno značajan jer predstavlja jedini konzervirani ostatak rimskih termi na području zapadne Srbije.
Antički "3 u 1" - kupatilo, mesto za druženje i odmor
Rimske terme nisu bile samo mesta na kojima se održavala higijena. One su predstavljale važne društvene centre.
"Tu se odvijao život. Drevni Rimljani su se ovde družili, sklapali poslove i negovali svoje telo. Ponekad volim da kažem da je to bio '3 u 1' koncept, neka vrsta kafića, saune i današnjeg spa centra", objašnjava Aleksandra Gojgić.
Za Rimljane je odlazak u javno kupatilo bio deo svakodnevne rutine. Osim kupanja, terme su bile prostor za razgovor, odmor i susrete sa drugim ljudima.
Ko je mogao da koristi terme?
Iako se danas spa centri često povezuju sa luksuzom, rimska javna kupatila nisu bila namenjena isključivo bogatima.
Prema rečima arheološkinje, terme su mogli da koriste različiti slojevi stanovništva, slobodni građani, robovi, žene i deca. Ipak, postojala su pravila koja su određivala kada ko može da koristi kupatilo.
"Svi građani su mogli da dolaze, slobodni ljudi, pa čak i robovi, žene i deca. Međutim, pošto su ovo bila manja kupatila, postojala su tačno određena vremena posete: žene su terme koristile pre podne, dok su popodnevni termini bili rezervisani za muškarce", navodi Gojgić.
Kako su izgledale rimske terme?
Rimska kupatila uglavnom su bila organizovana kroz više prostorija sa različitim temperaturama. Posetioci su mogli da prolaze kroz hladnije i toplije prostorije, a čitav sistem zagrevanja bio je zasnovan na tada naprednoj tehnologiji.
Jedan od najpoznatijih elemenata rimskih termi bio je hipokaust, sistem podnog i zidnog grejanja. Vruć vazduh iz peći prolazio je ispod poda i kroz posebne šupljine u zidovima, zagrevajući prostorije.
Iako čačanske terme nisu bile među najvećim kompleksima Rimskog carstva, njihovo postojanje pokazuje da su rimski način života i kultura kupanja bili prisutni i u ovom delu Balkana.
Mali lokalitet, veliko istorijsko značenje
Ostaci rimskih termi u Čačku danas predstavljaju dragocen trag antičke prošlosti ovog grada. Oni pokazuju da je područje današnjeg Čačka pre više od 1.600 godina bilo deo razvijenog rimskog sveta, sa organizovanim naseljem, vojnom infrastrukturom i javnim sadržajima.
Za posetioce, ovaj lokalitet predstavlja svojevrsno putovanje kroz vreme, nekoliko sačuvanih zidova i prostorija dovoljno je da se zamisli kako je izgledalo mesto na kojem su se ljudi pre više od 16 vekova kupali, odmarali, razgovarali i sklapali poslove.
Danas, umesto Rimljana koji su ovde dolazili zbog kupanja i druženja, terme posećuju turisti, ljubitelji istorije i arheologije, ali njihova priča ostaje ista, svedoče o vremenu kada je i u provincijama velikog Rimskog carstva postojao razvijen javni život i kultura brige o telu.
(M.A./EUpravo zato/blic.rs)
