Iako su društvene mreže prvobitno zamišljane kao prostor za slobodu govora, razmenu mišljenja i demokratske načine komunikacije, danas su najčešće okruženje u kom se žene, manjinske zajednice, politički aktivisti i novinari izlažu uvredama, pretnjama i targetiranju.
Dodatni problem predstavlja i činjenica da se takav sadržaj nakon objavljivanja širi velikom brzinom, dok reakcije institucija često kasne ili pak izostaju.
Šta nam kazuju istraživanja?
Istraživanja na evropskom tlu pokazuju da širenje online mržnje više nije izolovan incident, već ozbiljan društveni fenomen koji utiče na javni govor, političku klimu i osećaj bezbednosti korisnika interneta.
Stručnjaci upozoravaju da konstantna izloženost toksičnom sadržaju dovodi do normalizacije nasilne komunikacije, ali i do povlačenja pojedinaca iz javnog prostora, naročito žena i pripadnika ranjivih grupa.
Evropske institucije prethodnih godina pokušavaju da pooštre regulative i izvrše veći pritisak na velike kompanije kako bi se efikasnije posvetile borbi protiv govora mržnje i štitile svoje korisnike.
Prema istraživanjima Evrostata za 2025. godinu, više od polovine korisnika interneta u 20 zemalja EU naišlo je na neki oblik govora mržnje na internetu. Najviše takvih slučajeva zabeleženo je u Irskoj, Mađarskoj, Finskoj i Slovačkoj, dok su niže stope registrovane u Letoniji, Grčkoj, Nemačkoj i Litvaniji, prenosi Euronews.
Poruke sa uznemiravajućim sadržajem su pre svega bile usmerene prema ljudima koji imaju drugačije političke stavove, ili su druge nacionalnosti, rase, vere, seksualne orijentacije, pola, starosnog doba ili imaju neki invaliditet.
Jedna od nedavnih studija objavljena u časopisu Nature pokazuje da su mladi muškarci najčešće i najagresivniji učesnici u političkim raspravama na internetu. Ipak, naučnici upozoravaju da društvene mreže često odražavaju šire društvene i političke kontekste van online zajednica.
Najtoksičnije platforme društvenih mreža
Kada je reč o platformama, Zapadna Evropa je krajem 2025. godine beležila najveće nivoe online toksičnosti, dok je Istočna Evropa imala najniže vrednosti. Posebno je izražen antisemitski sadržaj, često povezan sa rasizmom, religijom i političkim teorijama zavere.
Nakon toga slede poruke usmerene protiv muslimana, LGBTQ+ osoba i izbeglica, podaci su Evropske opservatorije za online mržnju.
Od društvenih mreža, X je ocenjen kao najtoksičniji, ispred YouTube-a, Facebook-a, Instagram-a i TikTok-a. U poređenju sa prethodnom godinom "nivoi toksičnosti" uglavnom su ostali istih razmera ili su blago opali.
(Eupravo zato/Euronews)
