Ekstremne vrućine ne čine gradove samo manje prijatnim za život, one sve više utiču i na to ko može da priušti život u određenim delovima grada.
Pekare sa kiselim testom, specijalizovane kafeterije i mali luksuzni vinski barovi decenijama su bili prepoznatljivi znaci džentrifikacije evropskih predgrađa. Međutim, sada se pojavljuje novi faktor koji bi mogao dodatno da promeni izgled gradova - klimatske promene.
Rizici poput poplava, erozije obale i ekstremnih temperatura sve više utiču na odluke ljudi o tome gde će živeti. Tako nastaje pojava poznata kao klimatska džentrifikacija - proces u kojem cene nekretnina u klimatski sigurnijim delovima grada rastu zbog dolaska imućnijih stanovnika, dok se ljudi sa manjim finansijskim mogućnostima potiskuju iz tih krajeva.
Nova studija iz Barselone istražuje ovaj fenomen i pokazuje koji delovi tog grada imaju najveći rizik od klimatske džentrifikacije.
Istraživanje objavljeno u časopisu Journal of City Climate Policy and Economy sprovedeno je u okviru projekta ClimateJusticeReady, koji povezuje podatke o životnoj sredini, društvenim uslovima i stanovanju kako bi se napravio indeks ranjivosti na klimatsku džentrifikaciju.
Koji delovi gradova su najugroženiji?
Istraživači iz Barselonske laboratorije za urbanu ekološku pravdu i održivost pri Autonomnom univerzitetu u Barseloni analizirali su izloženost toploti, dostupnost zelenih površina, društvenu ranjivost, starost zgrada i dostupnost javnih sadržaja u svih 36 opština barselonskog metropolitenskog područja.
Rezultati su bili neočekivani - područja koja su najizloženija klimatskoj džentrifikaciji uglavnom nisu ona koja su tradicionalno povezivana sa procesom gentrifikacije.
Dok su centralni delovi gradova obično skuplji zbog blizine prevoza, prodavnica i restorana, oni su istovremeno gusto izgrađeni, imaju manje zelenila i tokom leta zadržavaju više toplote.
Nasuprot tome, periferna naselja uglavnom imaju više zelenih površina, manje zagađenja, niže temperature i povoljnije cene nekretnina. Često imaju i kvalitetnije stambene objekte.
Upravo bi ti delovi grada, koji su do sada bili manje atraktivni investitorima i turistima, mogli postati nova meta ljudi koji žele da pobegnu od vrelih gradskih centara.
"Kako klimatske promene donose duže i intenzivnije toplotne talase, a mnogi domovi nisu prilagođeni takvim uslovima, prioriteti ljudi mogu početi da se menjaju", kaže Amalia Kalderon Argelik, jedna od rukovodilaca projekta.
Prema njenim rečima, područja o kojima se ranije nije govorilo u kontekstu džentrifikacije mogla bi postati veoma privlačna zbog prijatnije temperature i boljih uslova za život.
Klimatska džentrifikacija može produbiti nejednakosti
Kao što su stanovnici mnogih evropskih gradskih centara već potisnuti rastom cena nekretnina, sličan proces mogao bi se uskoro proširiti i na predgrađa.
Sve češći toplotni talasi, poplave i ekstremni vremenski događaji menjaju način na koji ljudi biraju mesto za život. Evropska služba za klimatske promene Kopernikus upozorava da ekstremne vrućine više nisu povremena pojava, već postaju sve duži i češći deo evropskih leta.
Istovremeno, porast nivoa mora povećava rizik od obalnih poplava, dok više temperature doprinose obilnijim padavinama.
Istraživači upozoravaju da ulaganja gradova u prilagođavanje klimatskim promenama, poput izgradnje novih zelenih površina, obnove vodenih tokova i poboljšanja javnog prostora, mogu nenamerno dovesti do rasta cena stanovanja i iseljavanja ugroženih grupa.
Sličan proces već je primećen u američkim gradovima poput Bostona i Majamija, gde su poplave i rast nivoa mora postali ozbiljan faktor na tržištu nekretnina.
Bez odgovarajućih politika koje bi unapred sprečile takve posledice, stručnjaci upozoravaju da bi se postojeće društvene nejednakosti iz gradskih centara mogle samo preseliti u nova područja.
"Problem je što bi se to moglo dogoditi u opštinama koje nisu spremne da se suoče sa posledicama u vidu povećanja nejednakosti i raseljavanja stanovništva", navodi Kalderon Argelik.
Koji delovi Barselone su najranjiviji?
Studija projekta ClimateJusticeReady izdvojila je nekoliko opština na periferiji Barselone koje bi mogle biti posebno izložene klimatskoj džentrifikaciji.
Među njima su Badija del Valjes, Sant Adrija del Besos, Kasteldefels, Valldoreiks, kao i pojedini delovi Sant Boja de Ljubregata i Toreljes de Ljubregata.
Ovo istraživanje jedno je od prvih koje sistematski proučava klimatsku džentrifikaciju na području evropskog Mediterana.
Kako se posledice klimatskih promena budu pojačavale, stručnjaci očekuju da će ova pojava postajati sve izraženiji faktor koji će uticati na cene nekretnina, razvoj gradova i budućnost stanovanja u Evropi.
(M.A./EUpravo zato/euronews.com)
