U srcu Beograda, već pun vek stoji jedna od najvažnijih kuća znanja u Srbiji, Univerzitetska biblioteka "Svetozar Marković", koja je otvorena na današnji dan 1926. godine. Ona je, ne samo čuvar knjiga, već i živo središte nauke, obrazovanja i istraživanja koje okuplja generacije studenata, profesora i istraživača.
Centralna proslava jubileja održava se od 24. do 26. maja 2026. godine.
Otvaranje Biblioteke upriličeno je na Dan slovenske pismenosti i kulture, praznik posvećen svetoj braći Ćirilu i Metodiju, pa se upravo 24. maj danas obeležava i kao Dan Biblioteke.
Gradnja Univerzitetske biblioteke počela je u junu 1921. godine, a završena je 1924. Kamen temeljac položio je kralj Aleksandar Karađorđević, dok su sredstva za izgradnju obezbeđena zahvaljujući donaciji Karnegijeve zadužbine u iznosu od 100.000 dolara. Zemljište je obezbedila Beogradska opština, a zgrada je ostala upamćena kao prva namenski građena bibliotečka zgrada u Srbiji.
Preko 2 miliona knjiga i publikacija
Prvi fond knjiga prenet je krajem 1924. godine, a ostatak tokom naredne. Na dan otvaranja 1926. Biblioteka je imala više od 57.000 svezaka, dok je do Drugog svetskog rata njen fond porastao na preko 300.000 naslova.
Danas Univerzitetska biblioteka čuva oko dva miliona knjiga i publikacija, od kapitalnih izdanja i specijalnih zbirki, do mapa, karata i raznovrsne arhivske građe. Posebno mesto zauzima trezor sa starim i retkim knjigama, rukopisima i rukopisnim ostavštinama, među kojima se nalaze i orijentalni rukopisi, uključujući arapske i persijske spise stare više od hiljadu godina.
U tim slojevima građe ogleda se i posebna vrednost Biblioteke. Njena uloga nije samo u čuvanju knjiga, već u povezivanju univerziteta, istraživačkih centara i svih koji tragaju za znanjem sa celinom kulturno-istorijskog nasleđa. U njenim zbirkama nalaze se i legati i ostavštine ličnosti poput Mihajla Pupina, Dimitrija Mitrinovića i Isidore Sekulić, kao i značajne kolekcije poput Ćorovićeve zbirke i zbirke Joce Vujića.
Takvi fondovi daju Biblioteci dubinu i trajnost, čineći je jednim od najznačajnijih centara znanja u regionu – trećom najvećom zbirkom tog tipa na Balkanu, kako se često ističe.
Posle Drugog svetskog rata, 1946. godine, Biblioteka dobija današnje ime „Svetozar Marković”, u znak sećanja na istaknutog srpskog socijalistu i mislioca.
Danas je Univerzitetska biblioteka savremena naučna ustanova čiji fond čine brojne domaće i strane naučne i stručne publikacije, kao i elektronske baze podataka dostupne preko Akademske mreže Srbije. Iako je pre svega namenjena studentima, profesorima i istraživačima, otvorena je i za sve građane koji žele da uđu u svet znanja.
(EUpravo zato.rs)
