Evropski bizon ponovo osvaja prostore širom kontinenta, donoseći sa sobom brojne koristi za prirodu i biodiverzitet. Nekada rasprostranjen širom Evrope, ovaj impresivni sisar početkom 20. veka doveden je gotovo do nestanka usled intenzivnog lova i gubitka staništa.
Danas se krda mogu pronaći u Velikoj Britaniji, Rumuniji, Nemačkoj, Švajcarskoj, Poljskoj, Belorusiji i Litvaniji.
Povratak evropskog bizona
Evropski bizon, poznat i kao wisent, nekada je naseljavao veliki deo evropskog kontinenta, sve dok populacije nisu desetkovane lovom. Kada je poslednji divlji primerak ubijen na Kavkazu 1927. godine, u zoološkim vrtovima i privatnim parkovima ostalo je manje od 60 jedinki, navodi organizacija Rewilding Europe, koja se bavi obnovom prirodnih ekosistema.
Reintrodukcija bizona u prirodu počela je još pedesetih godina prošlog veka i danas se smatra jednom od najuspešnijih priča o oporavku divljih vrsta u Evropi.
U poslednjih deset godina broj slobodnoživećih bizona porastao je sa 2.579 na oko 7.000 jedinki, pri čemu se najveća krda nalaze u Belorusiji i Poljskoj.
Zahvaljujući projektima organizacije Rewilding Europe, više od 100 bizona danas slobodno luta Južnim Karpatima u Rumuniji, dok su planine Rodopi u Bugarskoj od 2019. godine ponovo dom male, ali rastuće populacije, prvi put još od srednjeg veka.
Bizon kao saveznik prirode u Velikoj Britaniji
Povratak bizona ima i šire pozitivne efekte na životnu sredinu.
U Velikoj Britaniji, jedno krdo je 2022. godine naseljeno u šumi Blean u Kentu. Već nakon nekoliko godina, njihov uticaj je, prema rečima stručnjaka za zaštitu prirode Hane Makins, "izuzetno značajan".
Ove životinje pomažu obnovu šuma i upravljanje staništima tako što pasu vegetaciju, obaraju drveće, skidaju koru i prave "prašnjave kupke".
Na taj način podstiču biodiverzitet i obnavljaju složene ekosisteme, čineći ih otpornijim na klimatske promene.
"Danas kroz šumu dopire mnogo više svetlosti do tla, a pojavljuju se i biljne vrste koje ranije nisu mogle da rastu zbog prevelike gustine drveća i rastinja", objasnila je Makins.
Planira se i izgradnja takozvanih "mostova za bizone", koji će omogućiti krdu da se kreće kroz znatno veći deo šumskog područja.
Bizon u Rumuniji pomaže u borbi protiv klimatskih promena
Nakon što je iz Rumunije nestao pre više od 200 godina, bizon je ponovo vraćen u Karpate 2014. godine, zahvaljujući saradnji organizacija Rewilding Europe i WWF Rumunija.
Istraživanje Univerziteta Jejl iz 2024. godine pokazuje da ove velike biljojede životinje mogu imati važnu ulogu u ublažavanju klimatskih promena.
Krdo od oko 170 jedinki potencijalno doprinosi vezivanju i skladištenju količine ugljen-dioksida koju godišnje emituje do 84.000 prosečnih automobila na benzin u SAD.
To postižu ravnomernom ispašom travnjaka, reciklažom hranljivih materija koje obogaćuju zemljište, rasipanjem semena i sabijanjem tla, čime se sprečava oslobađanje ugljenika.
Istraživači ističu da je uklanjanje bizona iz ovog ekosistema narušilo prirodnu ravnotežu, što je dovelo do povećanog oslobađanja ugljenika. Ipak, autori studije napominju da procene mogu varirati i do 55 odsto.
Neočekivana pomoć pticama u Holandiji
U Holandiji bizoni pružaju neobičnu podršku pticama pevačicama tokom sezone gnežđenja. U Nacionalnom parku Južni Kenemerland, ptice koriste dlaku koju bizoni odbacuju u proleće kako bi gradile svoja gnezda.
Prema navodima projekta Wisentproject Kraansvlak, bizonova dlaka je posebno pogodna jer je meka i vunasta, pruža dobru izolaciju i pomaže u održavanju temperature jaja.
Studenti primenjene biologije trenutno istražuju da li ovaj materijal utiče i na uspešnost razmnožavanja ptica.
(EUpravo zato/Euronews)
