Ispostavilo se da ovi mali plodovi čuvaju tajne drevnih pejzaža, rasvetljavajući kako su ljudi i priroda zajedno oblikovali svet oko sebe još od ranog holocena Evrope.
Lešnici, hranljivi i teško kvarljivi, predstavljali su idealn izvor energije za lovce-sakupljače i ljude neolita. Oni su ih jeli cele ili mrvljene, a njihove ljuske ponekad su koristili i kao gorivo. Danas, zahvaljujući sofisticiranim analizama izotopa ugljenika, te iste ljuske otkrivaju mnogo više od prehrambenih navika - one čuvaju zapis o strukturi drevnih šuma u kojima su rađali.
"Lešnici koji rastu u gustim, senovitim šumama imaju potpuno drugačije izotope ugljenika od onih koji su iz sunčanih područja", objašnjava dr Karl Lung sa Univerziteta u Lundu. "Analizom ljuski možemo da vidimo gde su naši preci sakupljali hranu i kako su koristili svoju okolinu."
Od gustih šuma do ravnica
Tim naučnika sa Univerziteta u Oksfordu i Lundu prikupio je moderne lešnike sa različitih lokacija u južnoj Švedskoj, od gustih šuma do otvorenih pašnjaka, da bi ustanovio odnos između svetlosti i izotopa ugljenika u plodovima.
Zatim su isti postupak primenili na arheološke uzorke, analizirajući fragmente ljuski starih više hiljada godina - od mezolitskih lovačkih logora do naselja gvozdenog doba.
Rezultati su otkrili priču o transformaciji pejzaža, dok su raniji mezolitski sakupljači lešnika koristili više resursa unutar šuma, do gvozdenog doba većina plodova dolazi iz ravničarskih predela. Stručnjaci smatraju da ovo otkriva kako su ljudi menjali okolinu, krčili šume, stvarali pogodnije uslove za poljoprivredu i pašnjake.
"Ovo je kao Nutela iz neolita," objašnjava dr Ejmi Stajring sa Oksforda, glavna autorka studije objavljene u Frontiers in Environmental Archaeology. "Lešnik nam govori gde su ljudi sakupljali hranu, kako su oblikovali pejzaž i šta im je bilo važno u svakodnevnom životu."
Metoda, koja kombinuje arheologiju, ekologiju i hemiju, otvara novu perspektivu - mikrostaništa i uticaja čoveka na prirodu.
Izvor: RTS
