Ugradnja zubnih amalgama pacijentima, takozvanih "crnih plombi", postaće izuzetak u Hrvatskoj od 1. jula 2026. godine, prema uredbi EU koju je usvojio Hrvatski sabor.
Uredba 2024/1849 Evropskog parlamenta i Saveta od 13. juna 2024. godine o živi u zubnom amalgamu i drugim proizvodima sa dodatkom žive proširuje zabranu upotrebe zubnog amalgama za stomatološko lečenje, sa osoba mlađih od 15 godina, dojilja i trudnica, na sve ostale osobe sa teritorije država članica Evropske unije.
Iako je, prema Uredbi, zabrana upotrebe zubnog amalgama u Hrvatskoj stupila na snagu 1. januara 2025. godine, predviđen je izuzetak do 30. juna 2026. godine, do kada se amalgam i dalje može koristiti, u slučajevima kada stomatolog proceni da je to neophodno zbog posebnih zdravstvenih potreba pacijenta ili u veoma specifičnim kliničkim okolnostima.
Razlog za izuzeće, kako je navedeno u Uredbi, jeste ograničavanje socioekonomskog uticaja postepenog ukidanja zubnog amalgama, posebno na pacijente sa niskim prihodima.
Nakon toga, od 1. jula 2026. godine, uvoz i proizvodnja zubnog amalgama biće zabranjeni, osim za potrebe pacijenata kojima je takav materijal i dalje potreban zbog jasno definisanih zdravstvenih indikacija, objašnjava primenu Uredbe Ministarstvo zdravlja.
Uredba se direktno primenjuje u svim državama članicama EU.
Hrvatska komora stomatološke medicine (HKDM) ističe da stomatolozi u Hrvatskoj, kao i u drugim državama članicama EU, kontinuirano postavljaju kompozitne plombe umesto amalgamskih plombi osobama mlađim od 15 godina, trudnicama i dojiljama od 1. januara 2018. godine, osim u slučaju medicinske indikacije, o čemu odlučuje stomatolog.
Cilj je potpuno ukidanje upotrebe žive u Evropskoj uniji
Evropska unija ima za cilj da potpuno ukine upotrebu žive u svim preostalim primenama kako bi postala prva ekonomija bez žive do 2030. godine, čime bi zaštitila ljudsko zdravlje i životnu sredinu od štetnih efekata žive.
Planira da sprovede ovaj ambiciozni cilj kroz zabranu uvoza i izvoza žive i određenih proizvoda koji sadrže živu, bezbedno skladištenje i postepeno ukidanje upotrebe žive u raznim proizvodima.
Upotreba zubnog amalgama u stomatologiji smatra se jednim od najvećih preostalih izvora upotrebe žive u Evropi. Jedna procena navodi da se u Evropi oko 40 tona žive svake godine ispušta u životnu sredinu putem zubnog amalgama.
Poznato je da izlaganje živi ima snažan negativan uticaj na ljudsko zdravlje. Dokazano je da je živa toksična, utiče na nervni, imuni i reproduktivni sistem, može izazvati oštećenje bubrega i jetre i prenosi se sa majki na decu kroz placentu ili putem dojenja.
Uredba EU o živi doprinosi ciljevima Evropskog zelenog plana, kao i Strategije Evropske unije za održivost u hemijskom sektoru i Akcionog plana za nulto zagađenje.
(EUpravo zato/Index)
