Topljenje morskog leda uz istočnu obalu Grenlanda otvorilo je velikim kitovima pristup delovima mora koji su im ranije bili gotovo nedostupni. Grbavi kitovi, perajari i sei kitovi sada tokom leta dolaze u vode uz samu obalu kako bi se hranili, pokazuje dugogodišnje istraživanje, o kojem je objavio BBC.
Ove vrste ranije nisu bile uobičajene u tom području jer im je morski led predstavljao prirodnu prepreku. Međutim, zagrevanje mora i ubrzano topljenje leda, povezani sa klimatskim promenama, promenili su uslove u istočnom Grenlandu.
Naučnici ovu pojavu opisuju kao intenzivno sezonsko hranjenje na Arktiku i smatraju je delom šire promene ekosistema u tom području.
Promena je posebno vidljiva kada se uporede podaci iz prethodnih godina. Istraživanja sa brodova do 2006. godine nisu zabeležila nijednog grbavog kita. Već 2007. primećeno ih je sedam, dok je do 2024. broj zabeleženih viđenja porastao na čak 150.
Tokom leta 2015. i 2024. istraživači su prvi put sproveli sistematska istraživanja iz vazduha, prateći velike kitove uz istočnu obalu Grenlanda.
Hiljade kitova stigle u vode bez leda
Naučnici su rezultate kombinovali sa podacima dobijenim praćenjem 15 kitova opremljenih satelitskim odašiljačima, kao i sa informacijama grenlandskih Inuita koji tradicionalno love i posmatraju životinje u tom području.
Voditelj istraživanja, profesor Mads Peter Hajde-Jorgensen sa Grenlandskog instituta za prirodne resurse, ocenjuje da podaci ukazuju na "veliku promenu ekološkog režima".
Prema procenama istraživača, tokom leta 2024. godine Grenlandsko more posetilo je oko 4.000 grbavih kitova, 6.000 perajara i 6.000 sei kitova.
"Promene u ovoj regiji verovatno su među najradikalnijim koje možemo videti u subarktičkom pojasu", rekao je Hajde-Jorgensen za BBC.
Glavni pokretači promena su viša temperatura mora i veća dostupnost hrane. Pretpostavlja se da se kitovi hrane ribom koja se zbog zagrevanja mora pomera ka vodama istočnog Grenlanda.
Procene pokazuju da tri vrste tokom jedne letnje sezone zajedno mogu da pojedu najmanje 800.000 tona ribe i krila.
Promene nekim vrstama donose korist, drugima probleme
Istraživanje ipak ne daje konačan odgovor na pitanje da li je povećano prisustvo kitova rezultat rasta njihovih populacija ili se životinje samo sele iz drugih područja.
Pojedini naučnici sa kojima je razgovarao BBC smatraju da bi deo kitova mogao da dolazi iz voda zapadnog Grenlanda. To je posebno osetljivo pitanje jer se neke vrste kitova na Grenlandu i dalje love.
Ipak, istraživači ističu da se velike vrste kitova, koje se smatraju prilično prilagodljivim, očigledno dobro snalaze u novim uslovima. Promene im čak mogu otvoriti nova područja za hranjenje.
S druge strane, druge arktičke životinje mogu da izgube deo svog prirodnog staništa. Narvali i beluge sada dele prostor sa vrstama koje ranije nisu bile toliko prisutne, pa u pojedinim slučajevima mogu biti potisnuti.
"Za neke vrste klimatske promene nisu nužno problem, one im otvaraju nove prilike. Druge vrste, međutim, gube svoje stanište", objasnio je Hajde-Jorgensen.
Studija je objavljena u časopisu Frontiers in Marine Science, a njeni rezultati ukazuju na to koliko brzo klimatske promene mogu da menjaju čitave arktičke ekosisteme.
(M.A./EUpravo zato/index.hr)
