U istočnoj Slovačkoj, oko 350 kilometara od glavnog grada Bratislave, blizu grada Spišske Podhradje i sela Žehra, nalazi se Spiški zamak.
Okružen je prelepim zelenim šumama, šarenim livadama i šarmantnim kućama koje izgledaju kao da su napravljene od Lego kockica. Spišski zamak, kako ga Slovaci zovu, zaista izgleda kao da je izašao iz najlepše bajke, a poznat je i kao jedan od najvećih zamaka u celoj Centralnoj Evropi. Ova veličanstvena građevina prostire se na površini od oko četiri hektara, što bi značilo da se njena veličina može uporediti sa četiri velika fudbalska terena.
Požar u 18. veku
Izgradnja Spiškog zamka počela je u 12. veku, a proširivan je tokom narednih 600 godina. Ali u 18. veku ga je zahvatio strašan požar. Vatra je uništila sve pred sobom, a Spiški zamak se pretvorio u ruševinu. Uprkos svemu, Unesko ga je 1993. godine uvrstio na svoju listu svetske baštine, a nakon delimične rekonstrukcije, zamak je postao prava turistička atrakcija.
Čitav lokalitet na kojem se zamak nalazi zvanično se zove Levoča, Spiški zamak i njegova okolina. Tu su i prelepa crkva Svetog Duha u Žehri, Spiški kapitol, poznat i kao Slovački Vatikan, slikovito mesto Spiško Podhradje i zaštićena sedrena područja Drevenik i Siva Brada.
Sam Spiški zamak, jedan od najvažnijih dokaza razvoja slovačke arhitekture od 12. do 18. veka, dominira područjem duž glavnog puta koji povezuje istočne regione Spiša i Šariša. Njegovi najupečatljiviji delovi su gornji zamak, romanička palata i odbrambena kula.
Na brdu na kojem je zamak izgrađen, ostavljeni su tragovi ljudi iz neolitskog perioda, koji su stari skoro 7000 godina, a u kamenolomu na susednom brdu Drevenik 1938. godine pronađena je čak i neandertalska lobanja. Predstavnici takozvane Puhovske kulture, odnosno keltskog plemena Kotin, takođe su davno imali svoje utvrđeno naselje na istom mestu. Upravo iz ovog vremena potiču ostaci ljudskih kostiju i kožne torbe sa rimskim novčićima, koje su otkrivene u pećini ispod zamka.
Efektni zamak
Čuveni Spišski zamak proglašen je nacionalnim spomenikom slovačke kulture 1961. godine, a od svoje izgradnje u 12. veku do požara koji ga je uništio, promenio je mnoge vlasnike. Jedni od prvih bili su članovi kraljevske porodice Arpadović, koji su na brdu izgradili stražarnicu i stambenu kulu, od kojih su, nažalost, danas sačuvani samo temelji.
I s obzirom na to da su se kameni zamkovi pokazali veoma efikasnim tokom mongolskih invazija, kralj Bela IV. je u dokumentu iz 1249. godine naredio proširenje ovog slovačkog. Tako je na jugozapadnoj padini izgrađena još jedna tvrđava, tj. još jedan zaseban zamak sa dve romaničke odbrambene i stambene kule.
Kralj Luj Anžujski je povezao oba zamka, koji su u 15. veku doživeli kasnogotičku obnovu, a oko sto godina kasnije dobili su nove renesansne zgrade. Poslednji vlasnici, porodica Čaki, živeli su u velelepnoj građevini do početka 18. veka, ali je Spišski zamak navodno već tada bio loše održavan. Uništen je u požaru 1780. godine.
Legenda o zamku
Naravno, postoji zanimljiva legenda vezana za ovaj zamak. Ona kaže da je nekada davno tamo živeo gospodar po imenu Filip. Nažalost, njegova žena je umrla ubrzo nakon što je rodila ćerku Barboru, a on je poverio brigu o devojčici svojoj sestri Hedvigi, lepotici koju su svi obožavali.
Da bi zaboravio svoju tugu, Filip je često išao u lov. Ali jednog dana, slučajno je upucao sina poljskog plemića. Njegov ljutiti otac je odlučio da mu se osveti. Unajmio je celu vojsku vitezova razbojnika i krenuo u osvajanje zamka. Kada to nije uspelo, pribegao je lukavstvu. Naredio je vojsci da se povuče, a zatim je najlepšeg vojnika prerušio u lutajućeg pevača i poslao ga u Spišski dvorac. Čim je ušao u zamak, Hedviga se zaljubila u njega i zaboravila na malu Barboru.
Jedne večeri, prerušeni vojnik je otvorio tajna vrata zamka, nakon čega su njegovi drugovi oteli devojku. Kada se Filip vratio iz lova i saznao šta se dogodilo, želeo je da kazni nesrećnu Hedvigu. Ali u međuvremenu, savladana tugom, izgubila je razum i skočila sa kule zamka. Nesrećni Filip više nikada nije video svoju ćerku, a legenda kaže da Hedviga i dalje luta zamkom noću, dozivajući Barborino ime, nadajući se da će je pronaći...
(EUpravo zato/Putni kofer)
