Infekcija humanim papiloma virusom (HPV) jedna je od najčešćih virusnih infekcija polnog sistema, a istovremeno i tema koja izaziva brojna pitanja, naročito kod žena koje planiraju trudnoću ili su već trudne. Buduće majke često strahuju da prisustvo HPV-a može ugroziti tok trudnoće, razvoj ploda ili sam porođaj. Kako bismo razjasnili najčešće nedoumice, razgovarali smo sa prim. dr Aleksandra Kostić, ginekologom-endokrinologom.
Kako se prenosi genitalni HPV?
HPV se najčešće prenosi seksualnim putem, ali važno je naglasiti da nije neophodan sam seksualni odnos da bi došlo do infekcije. Virus se može preneti i direktnim kontaktom kože sa kožom, posebno u genitalnoj regiji, što objašnjava njegovu veliku rasprostranjenost u populaciji.
Zbog toga HPV infekcija može biti prisutna i kod osoba koje nemaju česte ili rizične seksualne odnose, a često protiče bez ikakvih simptoma.
Da li HPV utiče na tok trudnoće?
Prema rečima prim. dr Aleksandre Kostić, prisustvo HPV infekcije u većini slučajeva ne utiče negativno na trudnoću.
"Tipovi HPV-a koji su povezani sa razvojem raka grlića materice veoma su česti u opštoj populaciji, ali dosadašnja istraživanja nisu pokazala da oni direktno ugrožavaju tok trudnoće ili razvoj bebe. Žene koje imaju HPV mogu i treba da nastave sa uobičajenim praćenjem trudnoće, uz redovne ginekološke kontrole," objašnjava dr Kostić.
U najvećem broju slučajeva nema potrebe za dodatnim intervencijama tokom trudnoće, osim standardnog nadzora koji je deo prenatalne zaštite.
Mere prevencije: koliko nas kondomi zaista štite?
Iako se kondomi preporučuju kao zaštita od većine polno prenosivih infekcija, njihova efikasnost kada je u pitanju HPV je ograničena.
"Kondomi značajno smanjuju rizik od mnogih infekcija, ali ne pružaju potpunu zaštitu od HPV-a, jer se virus može nalaziti i na delovima kože koji nisu prekriveni kondomom," ističe doktorka.
Zbog toga se kao najefikasnija preventivna mera danas smatra vakcinacija protiv HPV-a, koja štiti od najčešćih i najopasnijih tipova virusa.
Vakcinacija protiv HPV-a u Srbiji
Vakcina protiv HPV-a dostupna je u Srbiji od juna 2022. godine i finansira se iz sredstava obaveznog zdravstvenog osiguranja za devojčice i dečake uzrasta od 9 do 19 godina.
Posebna pažnja posvećena je deci sedmog razreda osnovne škole, jer se u tom periodu obavljaju sistematski pregledi, tokom kojih je moguće primiti i vakcinu protiv HPV-a, uz saglasnost roditelja. Stručnjaci naglašavaju da je vakcinacija najdelotvornija kada se sprovede pre stupanja u seksualne odnose.
Da li se genitalni HPV može lečiti?
Kada je reč o terapiji, važno je napraviti razliku između različitih tipova HPV-a.
"Lekovi i lokalni tretmani koji se koriste za uklanjanje genitalnih bradavicadeluju samo na određene tipove virusa, ali ne eliminišu one koji su povezani sa razvojem raka grlića materice," pojašnjava dr Kostić.
Dobra vest je da organizam u većini slučajeva sam eliminiše HPV infekciju, bez ikakvih posledica po zdravlje. Kod velikog broja žena virus nestane u periodu od 6 do 24 meseca, bez potrebe za agresivnim lečenjem, uz redovne ginekološke kontrole i Papa testove.
HPV infekcija je česta, ali u najvećem broju slučajeva prolazna i bez ozbiljnih posledica. Kada je u pitanju trudnoća, savremena medicinska saznanja pokazuju da HPV uglavnom ne predstavlja prepreku za uredan tok trudnoće i porođaj. Prevencija, redovni pregledi i pravovremena vakcinacija ostaju ključni koraci u očuvanju reproduktivnog zdravlja.
