Ubedljiva pobeda na izborima u Mađarskoj, koji je odneo Peter Mađar sa strankom Tisa, predstavlja prekretnicu za liberalno-demokratske snage u Evropi.
Nakon 16 godina iliberalne vladavine Viktora Orbána, Mađari su odlučili da se vrate evropskim vrednostima, prenosi epc.eu i ističe da ovo "nije kraj liberalnog izazova".
Uslovi koji su omogućili uspon iliberalizma u Evropi i šire i dalje postoje. Iliberalne snage u drugim zemljama pažljivo će proučiti poraz Viktora Orbana, tražeći strategije kako da izbegnu sličnu sudbinu.
Rizik da bi ovi pokreti mogli da učvrste ili čak osvoje vlast u drugim delovima EU i dalje je veoma stvaran. Stranke poput Alternative za Nemačku (AfD) ili Nacionalnog okupljanja (RN) u Francuskoj mogle bi proširiti svoj uticaj na predstojećim izborima, a liberalno-demokratske snage možda neće zadržati vlast u Poljskoj nakon izbora 2027. godine.
Istovremeno, pobeda Petera Mađara vrši pritisak na proevropske, liberalno-demokratske snage širom Evrope.
Orbánova opstrukcija pružala je drugima svojevrsno pokriće. Godinama je Budimpešta služila kao pogodan kontrast, omogućavajući drugima da brane evropske vrednosti bez sprovođenja ambicioznije reformske agende potrebne za njihovo očuvanje. To pokriće sada više ne postoji.
Zadatak je jasan: proevropski liberalno-demokratski akteri moraju preći sa retorike na konkretne poteze i ponuditi viziju budućnosti koja jača demokratske institucije, vladavinu prava i politiku proširenja, uz istovremeno stvaranje opipljivih koristi za građane. Ako u tome uspeju, izbori u Mađarskoj mogli bi predstavljati više od nacionalnog preokreta, mogli bi označiti početak obnove liberalno-demokratskih ambicija širom Evrope.
Očekuje se rast mađarskog finansijskog tržišta i promena odnosa sa Briselom
Ekonomisti i politički analitičari smatraju da je očekivana dvotrećinska većina nove vlade najpovoljniji scenario za EU i tržišta i da će verovatno podstaći snažan rast mađarskog finansijskog tržišta.
I dalje postoji niz neizvesnosti, a oprezne diplomate i analitičari upozoravaju da nova vlada mora da ispuni obećanja pre nego što u potpunosti krene da uživa u koristima, ali berze su zasad spremne da novoj vlasti pruže poverenje.
Izbori su se dugo smatrali najvažnijima za finansijska tržišta u Evropi ove godine, s obzirom na česte sukobe evroskeptičnog Viktora Orbana s Briselom tokom njegovih 16 godina vlasti, oko raznih pitanja, od migracija do njegove bliskosti s Rusijom.
Orban je tokom kampanje verovao u pobedu uprkos zaostajanju u anketama, ističući da mu je cilj da zaštiti mađarski nacionalni identitet i tradicionalne hrišćanske vrednosti unutar EU, pritom negirajući bilo kakve nepravilnosti.
Ipak, tržišta su nedeljama signalizirala da investitori očekuju promene, piše Rojters.
Mađar je, obraćajući se pristalicama nakon proglašenja pobede, obećao da će Mađarsku pretvoriti u snažnog saveznika EU i NATO-a i obnoviti narušene odnose.
"Dvotrećinska većina koja nam omogućava izmene ustava će vratiti sistem provera i ravnoteža. Pridružićemo se Kabinetu evropskog javnog tužioca i garantovati demokratsko funkcionisanje naše zemlje. Nikada više nećemo dopustiti da iko drži slobodnu Mađarsku kao taoca ili da je napusti", poručio je.
Jedan od ključnih stubova Mađarovog plana za pokretanje ekonomije, koja već tri godine stagnira, jeste deblokada sredstava EU zamrznutih zbog narušavanja demokratskih standarda pod Orbanom.
"Dvotrećinska ustavna većina potpuno menja situaciju", rekao je Ijan Bremer iz "GZERO Media".
(EUpravo zato.rs)
