Dugogodišnja percepcija da je kolorektalni karcinom "bolest starijih" počinje da popušta pod pritiskom nove naučne realnosti. Podaci prikupljeni tokom poslednjih decenija pokazuju sve značajniji porast obolelih mlađih od 50 godina, od Sjedinjenih Država do Evrope, Azije i Južne Amerike.
Najnovija studija objavljena u The Lancet Oncology, daje nove uvide o fenomenu o kom se dugo raspravljalo: od 2013 do 2017. godine, stope incidencije za kolorektalni karcinom su porasle u 27 od 50 zemalja uključenih u analizu, kod osoba mlađih od 50 godina.
Faktori rizika: Ishrana, moderan način života i genetika
Među modernim urbanim pejzažima, na svakom ćošku mogu se naći prodavnice prepune rafova ultra-prerađene hrane, crvenog mesa i slatkih pića, namirnica koje nauka sve više povezuje s upalom i predispozicijom ka malignim promenama u telu. Ove promene u ishrani, zajedno sa smanjenom fizičkom aktivnošću i sve većim brojem gojaznih osoba, stvaraju optimalno tlo za narušavanje zdravlja creva.
Ali deo slagalice nisu samo naše navike, prema mišljenju stručnjaka. Genetske mutacije, poput Linčovog sindroma ili porodičnom adenomatoznom polipozom, predstavljaju potencijalno upozorenje, pogotovo kod onih sa porodičnom istorijom bolesti. U tim slučajevima, rana genetska analiza i praćenje mogu biti razlika između života i smrti.
Moć ranog otkrivanja i jaz koji se mora premostiti
U laboratorijama širom sveta, nove generacije genetskih testova nude nadu: od neinvazivnih testova iz stolice do preciznih alata koji detektuju rane znakove bolesti pre nego što se simptomi pojave. Ipak, ova naučna revolucija nailazi na izazov koji prerasta biologiju, pristup ovim testovima i javna svest o značaju ranog skrininga još uvek zaostaju.
Mnogi nemaju pristup ovim tehnologijama, ili ne prepoznaju rane simptome: promene u pražnjenju creva, krv u stolici, neobjašnjiv gubitak težine ili dugotrajan bol.
Ove prepreke prikrivaju nadu koja postoji sa novim medicinskim dostignućima, čak i kada alati postoje, znanje i dostupnost ostaju problem.
Izazov koji se prema mišljenju stručnjaka ne može rešiti samo medicinskim inovacijama, već kolektivnim podizanjem svesti, obrazovanjem kako čitavih zajednica tako i pojedinaca, ali i opsežnim zdravstvenim politikama.
Globalna odgovornost
Dok lekari i naučnici širom sveta pozivaju na jedinstvenu akciju, priča o ovom obliku raka počinje da poprima dimenziju nečeg što se tiče svakog od nas, ne samo kroz ličnu prevenciju, već kroz zajedničko shvatanje da se globalno zdravlje menja.
Pravovremeni skrining, uravnotežena ishrana, fizička aktivnost i genetsko savetovanje mogu postati ključni u eri u kojoj se granice između mladosti i bolesti pomeraju.
Izvori: TheLancet/ScienceDaily
