Vladajuća mađarska stranka Tisa podnela je parlamentu predlog ustavnog amandmana kojim bi mandat premijera bio ograničen na najviše osam godina, što bi praktično onemogućilo bivšeg premijera Viktora Orbana da se ponovo vrati na čelo vlade.
Premijer Peter Mađar, koji je na aprilskim izborima posle 16 godina smenio nacionalističkog lidera Orbana, poručio je da će njegova stranka iskoristiti dvotrećinsku većinu u parlamentu kako bi izmenila ili ukinula zakone koje je donela Orbanova partija Fides, uključujući i pojedine ustavne odredbe.
Kako je naveo, cilj tih promena je vraćanje demokratske ravnoteže između izvršne, zakonodavne i sudske vlasti.
Prema predlogu objavljenom na sajtu parlamenta, osoba koja je ukupno osam ili više godina obavljala funkciju premijera više ne bi mogla da bude birana na tu poziciju. Pravilo bi važilo za sve mandate od 2. maja 1990. godine, čime bi se direktno odnosilo i na Orbana.
Predložene izmene predviđaju i da premijer automatski mora da se povuče nakon dva mandata, odnosno osam godina na funkciji.
Ukidanje kancelarije za zaštitu suvereniteta
Ustavni amandman otvara mogućnost i za ukidanje Kancelarije za zaštitu suvereniteta, institucije koju je Orban osnovao 2023. godine. Ta kancelarija vodila je evidenciju medija i organizacija koje su ocenjene kao potencijalna pretnja mađarskom suverenitetu i imala ovlašćenja da istražuje aktivnosti koje smatra spornim.
Vlada Petera Mađara planira i preuzimanje kontrole nad fondacijama koje upravljaju sa oko dvadeset univerziteta u Mađarskoj, uz mogućnost njihovog raspuštanja.
U slučaju ukidanja tih fondacija, državna imovina vredna više stotina milijardi forinti, koju je prethodna Orbanova administracija prenela na njih, vratila bi se pod direktnu kontrolu države.
U predlogu amandmana navodi se da, iako fondacije formalno imaju status privatnih subjekata, njihova imovina zapravo predstavlja državnu imovinu.
(M.A./EUpravo zato/index.hr)
