Royal Stockholm Seaport danas se smatra jednim od najuspešnijih primera održivog urbanog razvoja u Evropi, projektom koji pokazuje kako se nekadašnja industrijska zona može transformisati u moderan, ekološki odgovoran i tehnološki napredan gradski kvart.
Ovaj ambiciozni poduhvat Grada Stokholma postao je referentna tačka za planere, arhitekte i donosioce odluka širom sveta koji traže model za izgradnju pametnih i zelenih gradova budućnosti.
Kristina Salmhofer, strateg za održivost Grada Stokholma, predstavila nam je koncept razvoja ovog područja, naglasivši da je planiranje zasnovano pre svega na potrebama ljudi, a ne automobila.
Kako je istakla, ovde prioritet imaju pešački i biciklistički saobraćaj, kao i efikasan i dostupan javni prevoz.
"Ulice nisu zamišljene isključivo kao saobraćajnice, već kao multifunkcionalni zeleni koridori, prilagođeni sve intenzivnijim padavinama i višim temperaturama usled klimatskih promena. Posebna pažnja posvećena je drvoredu, zelenim pojasevima i drugim elementima urbane vegetacije koji doprinose i kvalitetu života i otpornosti na klimatske izazove", navodi Salmhofer.
Kako ističe, jedan od ključnih principa planiranja jeste koncept "petominutnog grada", prema kojem stanovnici treba da imaju pristup osnovnim sadržajima, prodavnicama, vrtićima, stajalištima javnog prevoza i drugim svakodnevnim uslugama, na udaljenosti do 400 metara od svog doma.
"Unutrašnja dvorišta stambenih blokova oblikovana su kao zelene oaze, a investitori su u obavezi da obezbede kvalitetne vrtove i zelene površine.
Zelena i plava infrastruktura imaju centralnu ulogu u prilagođavanju klimatskim promenama.
Kišnica se tretira kao resurs, a ne kao otpad, i uključena je u integrisani sistem upravljanja atmosferskim vodama.
Grade se parkovi, kišne bašte i upojne zelene površine, dok su zelena dvorišta i zeleni krovovi postali standard. Posebno se vodi računa o povezanosti sa obližnjim Nacionalnim gradskim parkom, kako bi se očuvali prirodni koridori za kretanje životinja i insekata.
U okviru projekta izgrađen je čak i tunel za žabe, kao simbol doslednog pristupa očuvanju biodiverziteta", pojašnjava urbanistkinja.
U novoizgrađenom delu naselja danas živi oko 7.000 ljudi.
Arhitektura je raznovrsna, bez "zadnjih strana" objekata, a zgrade su niže spratnosti i bojama prilagođene pejzažu Nacionalnog gradskog parka, kako ne bi narušavale njegov ambijent. Istovremeno se vodi računa o očuvanju kulturno-istorijskog nasleđa, što investitorima nameće stroge urbanističke i konzervatorske uslove.
Svi novi objekti projektovani su kao zgrade gotovo nulte potrošnje energije, uz obaveznu proizvodnju solarne energije na krovovima.
"Postojeći objekti moraju da unaprede energetsku efikasnost za oko 50 odsto, što predstavlja poseban izazov kod zaštićenih istorijskih zdanja. Posebna pažnja posvećuje se i takozvanoj "ugrađenoj energiji" i ugljeničnom otisku materijala, naročito betona i čelika, kako bi se smanjio njihov ukupni klimatski uticaj. Infrastruktura za električna vozila planira se od samog početka razvoja, čime se podstiče prelazak na održive vidove mobilnosti", navodi Salmhofer.
Kao primer uspešne revitalizacije, Salmhofer je izdvojila nekadašnju gasnu industrijsku zonu staru više od jednog veka, prepoznatljivu po crvenoj cigli, koja je danas pretvorena u restoran i multifunkcionalnu "klimatsku halu".
Obnova je bila izuzetno zahtevna jer spoljašnjost i unutrašnjost objekta gotovo da nisu smele biti menjane. Uprkos strogim ograničenjima, postignuto je smanjenje potrošnje energije za više od 50 procenata, što predstavlja značajan uspeh u obnovi industrijskog nasleđa.
Upravljanje otpadom organizovano je tako da građanima bude jednostavno razvrstavanje i reciklaža.
Sistem podzemnih vakuumskih cevi povezuje zgrade sa centralnim terminalom, gde se razdvajaju pojedine frakcije otpada, dok se dodatno sortiranje obavlja u posebnim prostorijama unutar objekata.
Dva puta godišnje organizuje se i mobilni centar za ponovnu upotrebu, koji prikuplja kabasti otpad poput nameštaja, tepiha ili knjiga, produžavajući njihov životni ciklus i smanjujući količinu otpada.
"Poseban izazov predstavlja priprema zemljišta za gradnju, uključujući sanaciju zagađenog tla. Grad testira različite metode remedijacije kako bi smanjio klimatski uticaj tih procesa. Iskopani kameni i drugi materijali skladište se na lokaciji, drobe i ponovo koriste u izgradnji, čime se smanjuje potreba za transportom i dodatnim resursima. Uspostavljeni su i centri za konsolidaciju građevinskog materijala i koordinaciju isporuka, s obzirom na to da na području projekta istovremeno radi oko 60 investitora. Takva organizacija omogućava efikasnu izgradnju i preciznu logistiku na jednom od najvećih urbanističkih projekata u Evropi", navela je ona.
Royal Stockholm Seaport pokazuje da održivost nije dodatak urbanom razvoju, već njegov temelj.
Kombinujući savremene tehnologije, stroge ekološke standarde, očuvanje kulturnog nasleđa i plansku saradnju javnog i privatnog sektora, Stokholm je stvorio model grada budućnosti, prostora koji istovremeno odgovara na klimatske izazove, podiže kvalitet života i postavlja nove standarde za zelenu i pametnu gradnju širom Evrope.
(M.A./EUpravo zato)