Rak grlića materice predstavlja ozbiljan zdravstveni izazov širom sveta. Podaci Registra za rak Batuta, pokazuju da se u Srbiji svake godine u proseku registruje 1.133 novootkrivene žene, a 440 žena godišnje izgubi život zbog ove bolesti.
Rak grlića materice se češće javlja nakon 35. godine života, najviše kod žena između 55 i 59 godina, dok rizik od smrtnog ishoda raste nakon 50. godine. Uočeno je da su u najvećomriziku žene starije od 70 godina, najviše jer preskaču redovne preglede ili na njih uopšte ne odlaze.
Pozitivna vest je da je tokom poslednje decenije zabeležen pad smrtnosti za preko 12 odsto, zahvaljujući preventivnim merama, boljoj dijagnostici i pravovremenom lečenju.
Program besplatne HPV imunizacije
U Srbiji se od juna 2022. godine, sprovodi besplatna HPV vakcinacija devetovalentnom vakcinom koja štiti od najčešćih tipova humanog papiloma virusa (HPV). Program je namenjen deci i mladima uzrasta 9 -19 godina, a od aprila 2024. godine, i studentima uzrasta 19 - 26 godina u gradovima kao što su Beograd, Novi Sad, Niš i Kragujevac.
Skrining i rano otkrivanje kao ključ - šta je otkrio pilot projekat?
Od 2012. godine, u Srbiji se organizuje sistematski skrining raka grlića materice, koji podrazumeva redovne ginekološke preglede i PAPA test kod žena uzrasta 25 - 64 godine.
Tokom 2024. godine u 52 doma zdravlja, pregledano je 62.455 žena - od kojih je 3.389 imalo pozitivan nalaz i one su upućene na dalju dijagnostiku.
Batut takođe ističe značaj HPV testiranja, senzitivnije i značajnije metode ranog otkrivanja infekcije u kontekstu prevencije raka grlića materice.
Rezultati pilot projekta na 10.000 žena pokazali su da je 13 odsto imalo pozitivan HPV test, dok je manje od 4 odsto imalo pozitivan citološki nalaz.
Edukativne i promotivne aktivnosti - kao nastavak borbe
U okviru obeležavanja nedelje prevencije, Batut, uz podršku Ministarstva zdravlja, organizuje edukativne i promotivne aktivnosti za učenike srednjih škola. Stručnjaci će biti dostupni za pitanja i savetovanje o HPV infekciji - najčešće seksualno prenosivoj infekciji - i o mogućnostima besplatne vakcinacije.
Dok akcija pod imenom "Otvorena vrata" omogućava besplatnu vakcinaciju bez zakazivanja u Institutu za javno zdravlje Srbije "Dr Milan Jovanović Batut" od 19. do 31. januara, radnim danima od 14h do 18h.
Prevencija raka grlića materice kroz rani skrining, HPV imunizaciju i edukaciju ima ključnu ulogu u smanjenju obolevanja i smrtnosti. Evropska nedelja prevencije podseća da je pravovremena zaštita moguća, a Batut nastavlja s aktivnostima koje građanima čine informacije i mere prevencije dostupnijim - kako bi statistike u budućnosti bile još pozitivnije nego u prethodnoj deceniji.
Izvor: IZJZS
