Dok se ne istoku rađa zora, prašina pleše oko nogu na stotine žena koje su prešle mora i planine da bi stigle na Olimp. Planinu bogova, mesto gde stanuju Zevs i Hermes, Hera i Demetra, u kristalnim palatama koje su izgradili Titani i Kiklopi.
Neke od njih su došle iz Sparte, druge iz Atine, treće sa ostrva Eubeje ili sa obala Male Azije. Sve navedeno predstavljaju gradove-države helenskog sveta, koje su do juče možda bile u ratu, ali sada je period ekeheirije, svetog mira u čast boginje Here.
Igre u čast boginje Here
Herejske igre su pandan Olimpijskim igrama u kojima su mogli da učestvuju samo muškarci. Održavane su u čast boginje Here, na Olimpu, u ciklusima od 4 godine.
Pauzanija kao jedini istorijski izvor nije nam ostavio podatke koliko su trajale igre u čast vrhovne božice, ali znamo da su bile religijskog karaktera. Zbog toga se danas smatra da su najverovatnije započinjale svečanom procesijom do Herinog hrama, nakon čega je sledilo žrtveni obred.
Organizacijom su upravljale žena iz Elide, zadužene za tkanje Herinog svetog odela, poznatog i kao peplos, kao i za same igre. Tek nakon religijskog dela, usledilo bi takmičenje u trčanju među učesnicama raspoređenim u tri starosne grupe.
Nagrada? Venac od maslinovog lišća. Deo žrtvovane krave. Pravo da svoje ime ostave napisano u Herinom svetilištu. Za antičke žene ovo je bila velika čast, koja je garantovala naklonost Zevsove žene. Ali ne samo za nju, već i njenu porodicu, i čitav polis iz kog potiče.
Antička diskriminacija iz ugla savremene perspektive
Iz savremene perspektive, učešće na Herejskim igrama obojeno je diskriminacijom. Kako su Olimpijske igre u antičkim vremenima bile namenjene samo muškarcima, žene nisu smele ni da se približe stadionima na kojima su se nadmetali.
Razlog je pronalažen u verovanju tog doba da bi njihova prisutnost mogla da utiče na religijski i muški karakter nadmetanja. Polazna tačka ove tvrdnje je bila da one nisu sposobne za fizičku izdržljivost, već samo za brigu o porodici i domaćnistvu.
Drugim rečima, njihov fokus treba da predstavlja privatna sfera života, dok su za javnu bili zaduženi muškarci, poput političkih aktivnosti.
Pojedine antičke legende navode da su pojedine žene pokušavale da učestvuju na prevaru u Olimpijskim igrama, poput Kalipate. Ona kao i sve druge, bile su strogo kažnjavane jer se strahovalo da su svojim činom potencijalno izazvale gnev bogova.
Ipak, da li je ovo istina, danas nije moguće sa pouzdanošću utvrditi.
Baš kao i trenutak kada su Herejske igre ukinute, mnogi veruju da se to dogodilo za vreme Aleksandra Velikog, kada je došlo do društvenih i političkih promena unutar samih polisa koji su postajali centralizovaniji (ideja zajedništva više nije bila toliko na snazi).
Učešće žena na kolektivnim sportskih takmičenjima dugo je predstavljalo tabu. Prve promene uočavaju se u poslednjoj godini 19. veka, tokom 2. Olimpijskih igra, kada su se 22 žene u Parizu nadmetale u disciplinama poput golfa i jedrenja.
(EUpravo zato)
