Muzej nauke i tehnike i Kancelarija Ujedinjenih nacija za rodnu ravnopravnost i osnaživanje žena (UN Women) predstaviće knjigu "Od osvajanja slobode do ličnog pečata - žene arhitekti u zbirkama Muzeja nauke i tehnike", autorke dr Snežane Toševe, muzejske savetnice Muzeja nauke i tehnike, u utorak, 3. marta, u 18 časova, u prostorijama Muzeja (ulaz iz Dobračine 51).
Pored autorke, knjigu će predstaviti Zoran Lević, direktor Muzeja nauke i tehnike, Milana Rikanović, direktorka Kancelarije Ujedinjenih nacija za rodnu ravnopravnost i osnaživanje žena (UN Women) i prof. dr Nađa Kurtović Folić, recenzentkinja, a razgovor će moderirati Lidija Jakšić.
Knjiga "Od osvajanja slobode do ličnog pečata - žene arhitekti u zbirkama Muzeja nauke i tehnike" objavljena je u saradnji Muzeja nauke i tehnike i Kancelarije Ujedinjenih nacija za rodnu ravnopravnost i osnaživanje žena (UN Women) uz podršku Ministarstva kulture Republike Srbije.
Budući da je žensko prisustvo na arhitektonskoj sceni Srbije velika i složena tema, namera je bila se ovom prilikom prikaže samo jedan njen deo.
Autorka i izdavači su pokušali da sagledaju njihov doprinos srpskoj arhitekturi u okvirima zbirki koje se čuvaju u Muzeju nauke i tehnike i da publikuju deo fonda. Do pionirskog poduhvata Divne Đurić Zamolo i Nadežde Bogojević koji je započeo 1976. godine, ženama arhitektima se kao posebnom temom niko nije sistematično bavio.
Inspirisane Međunarodnom godinom žena koju je 1975. godine proglasila Organizacija ujedinjenih nacija, one su započele dugogodišnje istraživanje i prikupljanje građe.
Iako žene arhitekte posmatramo kroz istu vizuru, objedinjujući ih u jednu temu, zbirke su prikazane odvojeno, u posebnim poglavljima, jer su nastale na različite načine. Tako su građa Muzeja nauke i tehnike koja je zahvaljujući poklonima i otkupima formirana donekle spontano, kao i materijal koje su Divna Đurić Zamolo i Nadežda Bogojević prikupljale namenski pre pedeset godina, na kraju objedinjeni sagledavajući doprinos žena arhitekata razvoju srpske arhitekture novijeg doba.
U knjizi su prvi put objavljeni podaci o životu i radu 57 žena arhitekata koje su svojom delatnošću obeležile vizuelnu kulturu na ovim prostorima. Prikazani su do sada uglavnom neistraženi opusi kao i nepoznate činjenice o pojedinim ličnostima. Naročito bogatstvo i izvor prvog reda u istraživanju predstavlja raznovrsnost sačuvanog materijala koji čine: studentski radovi, planovi, skice, tehnička dokumentacija, fotografije, razglednice, diplome, različita dokumenta, članske karte, vizitkarte, upisnice (indeksi), sveska sa predavanja i lični dokumenti.
Imena i opusi koji su sačuvani u zbirkama Muzeja nauke i tehnike svedoče da je rad žena arhitekata bio neraskidivi deo procesa ženske emancipacije.
Istoričarka arhitekture Divna Đurić Zamolo i projektantkinja Nadežda Bogojević, težeći da se uključe u aktuelne svetske tokove i ukažu na značaj prisustva žena arhitekata u SFRJ, započele su dugogodišnje istraživanje i prikupljanje građe, a u godini početka obeležavanja Dekade žena, simbolično 8. marta 1976. godine, sastavile su cirkularno pismo koje su uputile na 96 adresa.
Pedesetogodišnjicu ovog međunarodnog projekta Muzej nauke i tehnike obeležava objavljivanjem monografije posvećene ženama arhitektima iz svojih zbirki. U knjizi "Od osvajanja slobode do ličnog pečata - žene arhitekti u zbirkama Muzeja nauke i tehnike" prvi put je objavljena i bogata arhivska građa koja svedoči o ovom međunarodnom projektu u Jugoslaviji.
Publikacija predstavlja važan doprinos očuvanju i vidljivosti nasleđa žena koje su, uprkos društvenim i profesionalnim ograničenjima svog vremena, oblikovale prostor, gradove i istoriju arhitekture u Srbiji. Posebnu vrednost ovom izdanju daje činjenica da je zasnovano na bogatoj građi i zbirkama Muzeja nauke i tehnike, koje na posvećen i istraživački način čuvaju i osvetljavaju doprinose žena u oblastima nauke, tehnike i stvaralaštva.
Njihove priče svedoče o hrabrosti, istrajnosti i viziji žena koje su krčile put generacijama koje dolaze. Njihovi profesionalni dometi nisu samo deo istorije arhitekture, već i šire borbe za pravo žena na obrazovanje, rad i ravnopravno učešće u javnom i stručnom životu. Podrška izdanjima poput ovog važna je jer nas podseća da doprinos žena nauci, tehnici i graditeljstvu nije bio marginalan, već suštinski za razvoj društva. Istovremeno, ova publikacija otvara prostor za nova istraživanja, nova čitanja istorije i veću vidljivost ženskog stvaralaštva koje je dugo ostajalo na marginama institucionalnog pamćenja.
"Kancelarija UN Women ostaje posvećena partnerstvima koja doprinose dokumentovanju, afirmaciji i promociji doprinosa žena u svim oblastima društva, jer razumevanje prošlosti predstavlja važan temelj za izgradnju ravnopravnije budućnosti", istakla je Milana Rikanović, direktorka Kancelarije Ujedinjenih nacija za rodnu ravnopravnost i osnaživanje žena (UN Women) povodom zajedničkog izdanja.
(EUpravo zato/Muzej nauke i tehnike)