- Urbane bašte u Evropi hlade područje u kojem živi oko 4,1 milion ljudi, a efekat hlađenja oseća se do 106,8 metara od parcela.
- Istraživanje pokazuje da temperatura u zoni uticaja pada za 2,84°C, dok je urbana poljoprivreda 23 odsto efikasnija od periurbane.
- Najveći potencijal za hlađenje imaju gradovi u Beneluksu, zapadnoj Nemačkoj, severnoj Italiji i delovima Španije.
Stanovnici evropskih gradova sve češće osećaju posledice klimatskih promena.
Način na koji su gradovi projektovani utiče na pojavu tzv. urbanih toplotnih ostrva, a u pitanju su područja gde su temperature više u poređenju sa okolnim ruralnim zonama.
Evropa je posebno na udaru ovog fenomena zbog velike gustine stanovništva, koncentracije infrastrukture, starenja stanovništva i sve češćih i intenzivnijih toplotnih talasa. Zbog toga postoji hitna potreba za ublažavanjem efekta urbanih toplotnih ostrva kroz adekvatno urbano planiranje i strategije prilagođavanja klimatskim promenama.
Urbana poljoprivreda pomaže sve toplijim gradovima
Pokazano je da plavo-zelena infrastruktura, odnosno mreža vodenih i zelenih površina, ima ulogu u hlađenju gradova, ali je uloga urbane poljoprivrede, a posebno baštenskih parcela, manje proučavana.
Nedavna velika studija urbane poljoprivrede u Evropi je istraživala uticaj baštenskih parcela na hlađenje evropskih gradova.
Kako bi bolje razumeli njihov uticaj, istraživači su analizirali površinu koja se hladi, maksimalnu udaljenost i intenzitet hlađenja, broj ljudi koji imaju koristi od tog efekta, razliku između urbane i periurbane poljoprivrede, kao i druge prostorne faktore.
Istraživanja je obuhvatilo 682 od ukupno 929 evropskih funkcionalnih urbanih područja (FUA), od kojih se svako sastoji od grada i zone iz koje stanovnici svakodnevno putuju u taj grad.
Korišćeni su podaci iz Urbanih revizija kvaliteta života za 2020. i 2021. godinu, koje su razvili Evrostat i lokalne i nacionalne vlasti. U istraživanje su uključena samo funkcionalna urbana područja koja imaju baštenske parcele i ispunjavaju određene kriterijume u vezi sa termalnim podacima.
Metodologija istraživanja sastojala se od pet ključnih koraka. Prvo je izračunata prosečna temperatura površine zemljišta za period od 2019. do 2024. godine, kako bi se procenio potencijal baštenskih parcela za hlađenje.
Drugo, identifikovane su baštenske parcele u urbanim područjima kako bi se formirala baza podataka koja je mogla da se uporedi sa podacima o temperaturi iz prvog koraka.
Treće, procenjeno je koliko baštenske parcele mogu da hlade okolna urbana područja.
Četvrto, baštenske parcele su razvrstane na osnovu toga koliko su integrisane u širu plavo-zelenu infrastrukturu. Na kraju su prostorni podaci preklopljeni kako bi se procenio broj ljudi koji imaju koristi od urbanih bašti.
U istraživanju je korišćen "Google Earth Engine" za dobijanje podataka o temperaturi površine zemljišta, dok su informacije o pokrivenosti zemljišta sa "OpenStreetMap-a" korišćeni za identifikovanje baštenskih parcela.
Šta su glavni nalazi istraživanja?
- Procenjuje se da urbane bašte u Evropi hlade područje u kojem živi oko 4,1 milion ljudi;
- Svaki kvadratni kilometar baštenskih parcela hladi područje u kojem u proseku živi 8.221 ljudi;
- Površina koja se hladi u proseku je oko 2,8 puta veća od površine same baštenske parcele;
- Efekat hlađenja se oseća na maksimalnoj udaljenosti od 106,8 metara;
- Unutar područja koje se hladi, temperatura se smanjuje za 2,84°C;
- Urbana poljoprivreda ima 23 odsto veću efikasnost hlađenja od poljoprivrede na periferiji gradova (periurbane poljoprivrede).
Utvrđeno je da se samo 5 odsto baštenskih parcela nalazi u zonama sa najvećim rizikom od toplotnog stresa. Čak 43 odsto njih integrisano je u drugu plavo-zelenu infrastrukturu koja bi mogla da pojača efekat hlađenja. Međutim, samostalne baštenske parcele pokazale su sličnu efikasnost hlađenja kao i parcele čiji je efekat pojačan dodatnom infrastrukturom.
Kada je reč o trenutnoj rasprostranjenosti baštenskih parcela u Evropi, istraživači ističu da, iako je najveća koncentracija ovih parcela u centralnoj i istočnoj Evropi, to ne odražava područja u kojima se beleži najveće hlađenje.
Gradovi u kojima se procenjuje da urbane bašte donose najveće hlađenje se nalaze u zemljama Beneluksa, na zapadu Nemačke, severu Italije i delovima Španije.
Autori preporučuju da bi trebalo pružiti prednost postavljanju manjih baštenskih parcela u gradskim centrima. Predlažu i skup pokazatelja koji bi mogli da se koriste prilikom kreiranja politika, kako bi se utvrdilo gde bi baštenske parcele najviše doprinele smanjenju urbanih toplotnih ostrva.
(EUpravo zato/Europa.eu)