Kako izgleda život nakon prinudnog psihijatrijskog zbrinjavanja i da li svi pacijenti koji su prošli kroz ovaj vid lečenja imaju sličnu prognozu? Odgovore na ova pitanja pokušali su da pronađu norveški istraživači u velikoj nacionalnoj kohortnoj studiji, objavljenoj u časopisu The Lancet Psychiatry.
Istraživanjem je obuhvaćeno 321.708 osoba, starosti od 18 do 65 godina. Naučnici su analizirali podatke o ljudima koji su tokom 2015. i 2016. godine imali neki vid podrške mentalnom zdravlje, a zatim pratili njihove ishode do najkasnije 2023. godine, u zavisnosti od dostupnosti pojedinačnih podataka.
Cilj je bio da se utvrdi kako se dugoročni zdravstveni, socijalni i ekonomski ishodi razlikuju u zavisnosti od načina na koji je osoba bila uključena u psihijatrijsko lečenje.
Pet grupa pacijenata, različiti ishodi na duge staze
Istraživači su učesnike podelili u pet grupa: osobe koje su bile podvrgnute prinudnom lečenju u zajednici, pacijente koji su prinudno hospitalizovani, osobe koje su bile na obaveznom psihijatrijskom posmatranju bez naknadne hospitalizacije ili naloga za lečenje u zajednici, pacijente koji su se lečili dobrovoljno i osobe iz opšte populacije koje nisu imale kontakt sa specijalističkim službama za mentalno zdravlje.
Analizirani su različiti pokazatelji, uključujući smrtnost, samopovređivanje, pokušaji samoubistava, poremećaji povezani sa upotrebom psihoaktivnih supstanci, nasilje, ponovno prinudno lečenje, kao i zaposlenost i ostvarivanje prava na invalidske naknade.
Rezultati su pokazali da su sve grupe koje su bile podvrgnute nekom obliku prinudnog psihijatrijskog zbrinjavanja imale nepovoljnije dugoročne ishode u poređenju sa osobama koje su se lečile dobrovoljno ili u poređenju sa opštom populacijom.
Međutim, razlike između samih grupa bile su posebno izražene.
Posebno rizična grupa
Jedan od najznačajnijih nalaza odnosio se na osobe koje su bile podvrgnute obaveznom psihijatrijskom posmatranju, ali naknadno nisu hospitalizovane, niti uključene u prinudno lečenje unutar zajednice.
Upravo ova grupa je imala najviši rizik od samopovređivanja ili samoubistva, kao i poremećaja povezanih sa upotrebom psihoaktivnih supstanci.
Tokom perioda praćenja, samopovređivanje ili samoubistvo zabeleženi su kod 12 odsto žena i 5,5 odsto muškaraca iz ove grupe. Kada je reč o poremećajima povezanim sa upotrebom psihoaktivnih supstanci, procenjena verovatnoća iznosila je 39 odsto kod žena i 53 odsto kod muškaraca.
Autori istraživanja zato ukazuju na značaj pažljivog planiranja daljeg zbrinjavanja i praćenja osoba nakon ovakvih i sličnih epizoda.
Šta ovi rezultati govore?
Autori ističu da prinudno psihijatrijsko lečenje ne treba da se posmatra kao jedinstvena kategorija. Različiti oblici zbrinjavanja povezani su sa različitim dugoročnim rizicima, što bi trebalo da se uzme u obzir prilikom planiranja zdravstvenih usluga i nastavka lečenja.
Posebna pažnja prema stavu autora, treba da se posveti pacijentima koji nakon prinudnog psihijatrijskog posmatranja nisu hospitalizovani, jer rezultati pokazuju da među njima postoji značajno uvećanje rizika po zdravlje i bezbednost.
Ipak, važno je da se naglasi kako je reč o opservacionoj studiji zasnovanoj na podacima iz nacionalnih registara. Ona pokazuje povezanost između oblika psihijatrijskog zbrinjavanja i kasnijih ishoda, ali ne dokazuje da je sam oblik lečenja uzrok tih ishoda.
Nalazi pre svega ukazuju na potrebu za individualizovanim pristupom, boljom procenom rizika i kontinuitetom podrške osobama koje prolaze kroz ozbiljne psihičke krize.
(EUpravo zato/The Lancet)
