Dok spavamo, naš mozak ne prelazi odjednom u stanje mirovanja. Noć je podeljena na različite faze sna, a svaka od njih ima svoju ulogu. Tokom dubokog sna organizam se oporavlja, dok je REM faza povezana sa intenzivnom moždanom aktivnošću, obradom emocija i konsolidacijom memorije.
Nova studija sugeriše da je odnos između tih faza i zdravlja mnogo širi nego što se ranije pretpostavljalo.
Istraživači su analizirali podatke 95.559 učesnika UK Biobank studije, čiji su obrasci spavanja praćeni pomoću senzora na zglobu tokom sedam uzastopnih dana i noći. Zatim su podatke povezali sa informacijama iz zdravstvenih kartona i pratili da li će se kod njih razviti više od 1.000 zdravstvenih stanja tokom gotovo devet godina.
Rezultat je otkrio da je veća količina REM sna bila povezana sa manjim rizikom od čak 83 bolesti.
Među njima su bile srčana slabost, demencija i Parkinsonova bolest. Veća količina dubokog sna, takođe je bila povezana sa manjim rizikom od nekoliko stanja, uključujući dijabetes tipa 2 i kliničkom depresijom.
Nije važna samo količina sna
Jedan od zanimljivijih nalaza studije jeste da se veza između zdravlja i sna ne može posmatrati samo kroz broj sati provedenih u krevetu. Učesnici koji su spavali manje od pet sati imali su povećan rizik od 37 različitih zdravstvenih stanja, ali za veliki broj bolesti najmanji rizik bio je povezan sa ukupnim trajanjem sna između šest i osam sati.
Takođe, veće nepravilnosti u rasporedu spavanja i dužim periodima budnosti nakon što osoba zaspi bili su povezani sa većim rizikom od pojedinih stanja, među kojima su anksiozni poremećaji i poremećaji povezani sa upotrebom supstanci.
Šta se događa tokom REM faze?
REM, odnosno faza brzih pokreta očiju, jedna je od nekoliko faza kroz koje prolazimo tokom noći. U njoj je aktivnost mozga pojačana, često se javljaju živopisni snovi, a telo je istovremeno u stanju izražene mišićne opuštenosti.
Veza između više sna u REM fazi i manjeg rizika od bolesti ne znači da on direktno štiti od razvoja istih. Moguće je da na količinu i kvalitet REM sna istovremeno utiču drugi faktori povezani sa zdravljem, i upravo tu leži jedno od najvažnijih ograničenja studije.
Iako je istraživanje veliko i učesnici su praćeni godinama, ono je opservaciono. To znači da pokazuje povezanost između obrazaca spavanja i bolesti, ali ne može da dokaže kako nedostatak REM ili dubokog sna direktno izaziva određenu bolest.
Istraživači su nakon statističke korekcije pronašli ukupno 156 značajnih povezanosti između različitih obrazaca spavanja i kasnije pojave bolesti. Za 69 od 86 bolesti kod kojih je pronađena nelinearna veza sa trajanjem sna, najniži procenjeni rizik nalazio se upravo u rasponu od šest do osam sati sna.
San kao deo prevencije
Nalazi daju još jedan razlog da se san posmatra kao važan deo opšteg zdravlja, a ne samo kao vreme tokom kojeg "ne radimo ništa".
Dovoljno dug i redovan san, prema rezultatima ove analize, povezan je sa povoljnijim zdravstvenim ishodima. Posebno je zanimljiva veza između zdravlja i konkretnih faza sna, a ne samo njegovog ukupnog trajanja.
Jednostavno rečeno, dok telo tokom noći miruje, mozak očigledno ima još mnogo posla da obavi.
(EUpravo zato/Science daily)
