Da li znate koji je grad na Jadranu Napoleon smatrao ključnim za kontrolu mora i regiona?
Nije reč o Dubrovniku ni Splitu, već o Zadru!
Upravo je ovaj dalmatinski grad početkom 19. veka francuski car označio kao najvažniju tačku na istočnoj obali Jadrana, prepoznavši njegov strateški položaj, snažne bedeme i značajnu luku.
Kada su Francuzi preuzeli upravu nad Dalmacijom, Zadar je postao administrativni centar i sedište vlasti.
Sa njegovih zidina nadzirali su se pomorski putevi, a grad je imao ključnu ulogu u vojnoj i trgovačkoj strategiji tadašnje Evrope.
Iako je francuska uprava trajala relativno kratko, ostavila je dubok trag, modernizovana je infrastruktura, unapređena administracija i dodatno učvršćen urbani karakter grada. Napoleonova procena pokazala se dugoročno tačnom: Zadar je ostao jedan od najvažnijih gradova severne Dalmacije.
Danas je Zadar spoj istorije i savremenog duha.
Njegova prošlost vidi se na svakom koraku, od rimskog foruma iz 1. veka pre nove ere do monumentalne crkve Svetog Donata iz 9. veka, jednog od najlepših primera predromaničke arhitekture na Jadranu.
U Zadru se nalazi jedno od najznačajnijih arheoloških nalazišta na istočnoj obali Jadrana - Rimski forum.
Reč je o najvećem rimskom forumu na istočnoj strani Jadranskog mora, podignutom između 1. veka pre nove ere i 3. veka nove ere, u vreme cara Avgusta. Forum je bio centralno mesto javnog života antičkog Zadra (tadašnje Jadera), tu su se održavali politički skupovi, trgovina i verske ceremonije.
Danas su vidljivi ostaci popločanog trga, temelji hramova, stubovi i kameni fragmenti koji svedoče o značaju grada u rimsko doba.
Posebno je zanimljivo što je na temeljima foruma u 9. veku podignuta crkva Svetog Donata, što ovom prostoru daje jedinstven istorijski sloj, spoj antičkog i srednjovekovnog nasleđa na istom mestu.
Pored Foruma, u Zadru i okolini nalaze se i drugi arheološki lokaliteti iz rimskog i ranohrišćanskog perioda, ali je upravo Forum najpoznatiji i najimpresivniji.
Ipak, Zadar nije samo grad muzeja i kamenih spomenika. On je i simbol kreativnosti.
Morske orgulje, jedinstvena instalacija koja pomoću talasa stvara muziku, postale su svetska atrakcija. Nedaleko od njih nalazi se i "Pozdrav Suncu", svetlosni krug koji danju prikuplja energiju, a noću pretvara rivu u igru boja.
Posebnu čar gradu daje zalazak sunca, za koji je i Alfred Hičkok rekao da je najlepši na svetu.
Kada sunce potone iza horizonta i oboji nebo nad Zadrom, lako je razumeti zašto je ovaj grad vekovima bio važan, i vojskovođama i umetnicima, i carevima i putnicima.
Grad koji je Napoleon izdvojio kao najvažniji na Jadranu danas osvaja drugačijom snagom, lepotom, istorijom i atmosferom koja se pamti.
(M.A./EUpravo zato)