U Beogradu je održana prezentacije "Artemis" sporazuma koju su održali predstavnici američkog Stejt departmenta i svemirske agencije NASA, a prisustvovala joj je delegacija Ministarstva nauke, tehnološkog razvoja i inovacija na čelu sa resornim ministrom Belom Balintom. Reč je o međunarodnom partnerskom okviru za civilno istraživanje svemira, koji okuplja 60 država, a koji su Sjedinjene Američke Države pokrenule 2020. godine.
Balint je tom prilikom istakao da se ozbiljno razmatra pridruživanje Srbije ovom sporazumu, kojem je pristupio veliki broj država, od kojih su mnoge bliski partneri Srbije, poput Ujedinjenih Arapskih Emirata, Slovačke, Kipra, Mađarske.
On je preneo da je tokom prezentacije bilo reči i o saradnji u istraživanju svemira i izrazio nadu da će današnji dan biti plodonosan po astronomsku nauku u Srbiji.
Događaju je prisustvovalo više od 30 istraživača iz različitih naučnih institucija, kao i predstavnici Ministarstva spoljnih poslova, koji su otvorili dijalog sa američkim ekspertima o pravnom, naučnom i diplomatskom okviru "Artemis" sporazuma, njegove korelacije sa istoimenim američkim projektom povratka na Mesec, kompatibilnosti sa drugim formatima međunarodne saradnje u ovoj oblasti i drugim temama.
Prezentacija "Artemis" programa, koju je upriličila Ambasada SAD, organizovana je u biblioteci Astronomske opservatorije Beograd, a prisutnima se obratio i direktor ove ustanove Luka Popović.
"Potencijali Srbije su značajni"
Direktor Astronomske opservatorije u Beogradu Luka Popović rekao je da su potencijali Srbije u ovoj oblasti značajni, s obzirom na to da nemamo kosmičku agenciju koja posluje na nivou države.
"Artemis sporazum nije obavezujući, ali unutar tog sporazuma mi omogućavamo da naši naučnici uče tako što učestvuju u sofisticiranim istraživanjima i projektima, da razmene znanja i iskustva", rekao je Popović.
Astronomska opservatorija predstavlja najstariju naučnu instituciju u Srbiji koja se kontinuirano i profesionalno bavi astronomskim istraživanjima. Osnovana je 7. aprila 1887. godine i od tada ima ključnu ulogu u razvoju ove naučne oblasti.
Ova ustanova ubraja se među najstarije aktivne naučne centre ne samo u Srbiji, već i u čitavom regionu Jugoistočne Evrope, a ujedno je i najveća astronomska institucija na prostoru Zapadnog Balkana.
Istraživački rad Opservatorije obuhvata širok spektar tema iz astronomije i astrofizike, od proučavanja bliskog svemira, uključujući Sunčev sistem, Sunce i druga nebeska tela, do istraživanja udaljenih galaksija, kvazara i fundamentalnih pitanja kosmologije. Brdo na kojem se Opservatorija nalazi, kao i istoimena beogradska opština, kasnije su dobili naziv Zvezdara, prema starom srpskom nazivu za opservatoriju – zvezdarnica.
U međuvremenu, NASA u saradnji sa međunarodnim partnerima sprovodi "Artemis" program, u okviru kojeg će četvoro astronauta krenuti na misiju oko Meseca. Posadu čine Rid Vajzman, Viktor Glover i Kristina Koh iz NASA-e, kao i Džeremaja Hansen iz Kanadske svemirske agencije.
Iako sletanje na površinu Meseca nije planirano, cilj misije je testiranje svemirske letelice Orion i njenih ključnih sistema, koji će biti od presudnog značaja za buduće lunarne i dublje svemirske ekspedicije. Tokom leta, astronauti će koristiti različite instrumente i alate za praćenje kognitivnih sposobnosti, kvaliteta sna, nivoa stresa, imunoloških reakcija i kardiovaskularnog zdravlja.
(EUpravo zato)