Francuski program razgradnje prve generacije nuklearnih reaktora ulazi u novu fazu. Projekat dekomisioniranja nuklearne elektrane Šinon A2 (Chinon A2) dostigao je važnu prekretnicu nakon potvrde ugovorne strategije za demontažu njenih razmenjivača toplote, saopštila je kompanija Cyclife, podružnica EDF-a, a prenosi World Nuclear News.
Šinon A2 jedan je od šest francuskih reaktora tipa UNGG (Uranium Naturel Graphite Gaz), koji se nalaze na lokacijama Buije, Šinon i Sen-Loran-de-Zo. Izgrađeni između 1963. i 1972. godine, predstavljali su važan deo ranog razvoja francuske nuklearne energetike.
Šinon A2 izabran je kao vodeća lokacija za ubrzano razmontiranje čitave UNGG flote. Projektu je prethodilo više od tri i po godine inženjerskih studija koje su sproveli EDF i Cyclife Engineering.
Demontaža počinje 2028. godine
Nakon javne rasprave planirane za 2027. i izdavanja dekreta o demontaži, radovi bi trebalo da počnu sredinom 2028. godine i traju oko šest godina.
Biće uklonjena oprema iz četiri prostorije sa razmenjivačima toplote, uz primenu iskustava stečenih tokom prethodnih radova na reaktoru Šinon A3.
Za složene operacije u radioaktivnim područjima koristiće se daljinski upravljani sistemi i robotika. EDF i Veolia su još 2019. godine osnovali kompaniju Graphitech, specijalizovanu za dekomisioniranje grafitnih reaktora. Njeni sistemi razvijaju se i testiraju na modelima u prirodnoj veličini.
Pored primene u Francuskoj, Graphitech planira da svoju tehnologiju ponudi i na međunarodnom tržištu, uključujući Veliku Britaniju, Italiju, Japan, Litvaniju, Španiju i SAD.
Kako su radili UNGG reaktori?
UNGG je bila prva generacija francuskih komercijalnih nuklearnih reaktora, razvijana od 1950-ih do 1970-ih. Tehnološki su bili veoma srodni britanskim reaktorima Magnox.
Koristili su:
- prirodni uranijum kao gorivo;
- grafit kao moderator;
- ugljen-dioksid pod pritiskom za hlađenje jezgra;
- sisteme koji su omogućavali zamenu goriva tokom rada reaktora.
Toplota iz jezgra prenosila se preko razmenjivača toplote na vodu, stvarajući paru koja je pokretala turbine.
Zašto su napušteni?
Francuska je početkom 1970-ih odlučila da napusti UNGG tehnologiju i pređe na PWR reaktore sa lakom vodom pod pritiskom, koji su postali osnova njenog kasnijeg nuklearnog programa.
Danas je najveći izazov upravo njihova razgradnja. Grafitna jezgra reaktora tokom višedecenijskog rada postala su radioaktivna, između ostalog zbog stvaranja ugljenika-14. Zbog visokog nivoa zračenja, uklanjanje grafita i drugih komponenti mora se obavljati pomoću specijalizovanih robota i daljinski upravljanih alata.
Slične izazove imaju i druge vrste grafitom moderiranih reaktora, poput Magnox i RBMK. Francuska zato kroz razgradnju svojih UNGG postrojenja razvija tehnologije koje bi u budućnosti mogle imati primenu širom sveta.
(M.A./EUpravo zato/nuklearnaperspektiva.com)