Dok plivate u toplom Jadranu, može vam se dogoditi da iznenada naiđete na pojas izrazito hladne vode. Razlog za to nisu morske struje, već vrulje - podmorski izvori slatke vode koji izbijaju direktno iz morskog dna i predstavljaju jedan od najzanimljivijih prirodnih fenomena na hrvatskoj obali.
Vrulje nastaju u krškim područjima gde se podzemne vode iz planinskog zaleđa probijaju kroz stene i završavaju u moru. Njihovo ime potiče od utiska da more na tim mestima "ključa", jer snažni mlazevi slatke vode uzburkavaju površinu i stvaraju neobične kružne talase.
Iskusni ribari i moreplovci mogu da prepoznaju vrulju i bez ronjenja.
Na mestu gde slatka voda izbija na površinu formira se mirniji i glađi sloj mora, koji se jasno razlikuje od okolnih talasa. Oni koji zarone mogu da osete snažan tok hladne vode koji dolazi iz dubine.
Jedna od najpoznatijih vrulja nalazi se kod naselja Modrič, između Rovanjske i Starigrada, na obali Podvelebitskog kanala. Ovaj podmorski izvor povezan je sa potopljenom pećinom koja se na dubini od oko 33 metra nastavlja u podzemni kanal dug gotovo tri kilometra. Zbog toga se često opisuje kao skrivena podvodna reka unutar masiva Velebita.
Najveća količina vode izbija nakon obilnih padavina i topljenja snega, kada se velike količine podzemnih voda slivaju kroz krški teren i izlaze na morsko dno. Zbog toga je područje oko vrulje posebno atraktivno za ljubitelje prirode, ronioce i izletnike.
Ono što Vrulju Modrič čini još zanimljivijom jeste činjenica da povremeno menja smer toka. U određenim uslovima, umesto da izbacuje slatku vodu u more, ona počinje da usisava morsku vodu u podzemne kanale. Takvi izvori nazivaju se estavele.
Stručnjaci upozoravaju da bi porast nivoa mora i sve duži sušni periodi mogli da pojačaju ovu pojavu. Ukoliko morska voda sve češće prodire u podzemlje, postoji rizik od zaslanjivanja rezervi pijaće vode koje koriste priobalna naselja. Zbog povezanosti krških sistema, promene koje nastaju duboko u unutrašnjosti mogu se odraziti i na izvore koji izbijaju na morskoj obali.
Vrulje tako nisu samo prirodna atrakcija, već i važan pokazatelj stanja podzemnih vodnih resursa i promena koje donose klimatski procesi.
(M.A./EUpravo zato/putnikofer.hr)