Na obroncima Apenina, potpuno okružen Italijom, nalazi se San Marino, jedna od najmanjih, ali i najneobičnijih država na svetu.
Na površini manjoj od 62 kvadratna kilometra, San Marino čuva istoriju dugu više od 1.700 godina, što ga čini najstarijom postojećom republikom na svetu.
Iako mali po teritoriji i broju stanovnika, San Marino je pravi primer kako tradicija, legenda i upornost mogu nadživeti vekove velikih imperija.
Država koju je osnovao kamenorezac
Prema legendi, San Marino je osnovao Marinus, hrišćanski kamenorezac sa ostrva Rab, koji je početkom 4. veka pobegao od progona rimskog cara Dioklecijana.
On se sklonio na planinu Titano, gde je okupio malu zajednicu ljudi željnih slobode. Umirući, Marinus je, prema predanju, izgovorio rečenicu koja se i danas smatra temeljem države: "Ostavljam vas slobodnima".
Ta ideja slobode postala je srž sanmarinske državnosti i razlog zbog kog ova mala republika nikada nije izgubila nezavisnost - čak ni tokom Napoleonovih osvajanja ili ujedinjenja Italije u 19. veku.
Tri kule koje čuvaju državu
Najprepoznatljiviji simbol San Marina su tri kule na vrhu planine Titano - Guaita, Cesta i Montale.
One se nalaze i na državnom grbu i zastavi. Nekada su služile kao utvrđenja i zatvori, a danas su turističke atrakcije sa kojih se pruža pogled koji, za vedrih dana, seže sve do Jadranskog mora.
Postoji i lokalno verovanje da tri kule predstavljaju slobodu, nezavisnost i istrajnost - vrednosti koje San Marino ponosno čuva.
Neobičan politički sistem
San Marino ima jedan od najneobičnijih sistema vlasti na svetu.
Državu istovremeno vode dva kapetana-regenta, koji se biraju svakih šest meseci. Ova praksa potiče iz srednjeg veka i osmišljena je kako bi se sprečila koncentracija moći u rukama jednog čoveka. Mandat traje kratko, ali simbolika je jaka - vlast je prolazna, a republika večna.
Zemlja bez vojske - ali sa samostrelom
Iako nema klasičnu vojsku, San Marino ima ceremonijalnu gardu, uključujući i čuvenu Gardu samostrelaca (Balestrieri), koja i danas učestvuje na takmičenjima i državnim ceremonijama.
Samostrel je postao svojevrsni simbol otpora i tradicije u zemlji koja se vekovima oslanjala više na diplomatiju nego na oružje.
Da li ste znali?
San Marino nema aerodrom, železničku stanicu ni autoputeve, ali ima više turista godišnje nego stanovnika - i to višestruko.
Poznat je i po izdavanju kolekcionarskih poštanskih marki i kovanica evra sa sopstvenim motivima, koje su među najtraženijima u Evropi.
Ovu interesantnu zemlju, po mnogo čemu, posebnom čini još jedna činjenica - San Marinonikada nije imao javni dug u klasičnom smislu kakav poznaju velike države, a nezaposlenost je među najnižima u regionu.
Mala država, velika poruka
San Marino dokazuje da veličina države ne određuje njenu važnost.
Njegova istorija, legenda o slobodi i upornost da sačuva identitet u senci velikih sila čine ga jedinstvenim primerom na evropskoj mapi.
U svetu brzih promena, ova mala republika podseća da neke vrednosti, poput slobode i samouprave, mogu trajati vekovima, bez obzira na broj stanovnika ili kvadratne kilometre.
(M.A./EUpravo zato)