Projekat EU4Green pokrenuo je regionalnu kampanju podizanja svesti „Invazivne strane vrste – tiha pretnja našoj prirodi“, sa ciljem da informiše građane širom Zapadnog Balkana o jednom od najviše zanemarenih ekoloških izazova koji utiče na ekosisteme, egzistenciju i javno zdravlje.
Invazivne strane vrste (IAS) su organizmi koji nisu autohtoni i koji se unose ljudskim aktivnostima kao što su trgovina, transport i poljoprivreda.
Kada se jednom pojave, mogu brzo da se šire, potiskuju domaće vrste, narušavaju ekosisteme, utiču na proizvodnju hrane i izazivaju značajnu ekonomsku štetu.
Uprkos ovim rizicima, nivo svesti o IAS u regionu i dalje je nizak.
Namera kampanje je da složene naučne i strateške koncepte približi široj javnosti kroz pristupačan i zanimljiv sadržaj. Kroz digitalno pripovedanje, društvene mreže i regionalne događaje, kampanja će informisati građane o rizicima koji su povezani sa invazivnim vrstama i promovisaće odgovorno ponašanje da bi se njihovo širenje sprečilo.
„Invazivne strane vrste predstavljaju rastuću pretnju biodiverzitetu i ekosistemima širom Evrope i šire. Kroz EU4Green podržavamo Zapadni Balkan u usklađivanju sa standardima EU i regionalnom povezivanju, dok istovremeno podižemo svest među građanima, što je ključno za efikasnu prevenciju i upravljanje“, kaže Katarina Huhler, koordinatorka za biodiverzitet na projektu EU4Green u Austrijskoj agenciji za životnu sredinu.
Na nivou Evropske unije, invazivne strane vrste regulisane su Uredbom (EU) br. 1143/2014, koja uspostavlja okvir za sprečavanje i upravljanje njihovim unošenjem i širenjem. Kao zemlje kandidati za članstvo u EU, ekonomije Zapadnog Balkana postepeno se usklađuju sa tim okvirom. Projekat EU4Green podržava ovaj proces jačanjem regionalne saradnje, izgradnjom institucionalnih kapaciteta i omogućavanjem razmene znanja.
„Uredba EU br. 1143/2014 uvela je listu invazivnih vrsta od značaja za Uniju, sa jasnim obavezama država članica - od ranog otkrivanja, preko brzog iskorenjivanja, do dugoročnog upravljanja već uspostavljenim populacijama. Upravo taj sistem ranog upozoravanja i koordinisane reakcije pokazao je u EU da se širenje invazivnih vrsta može zaustaviti ili barem značajno usporiti. Zapadni Balkan može postići iste rezultate - pod uslovom da se regulativa uskladi, institucije ojačaju, a podaci razmenjuju preko granica u realnom vremenu,“ istakao je Dr Volfgang Rabič, viši istraživač u Austrijskoj agenciji za životnu sredinu i jedan od vodećih evropskih stručnjaka za invazivne vrste.
Kampanja projekta EU4Green lansirana je tokom radionice o biodiverzitetu koja je održana u Podgorici.
„Crna Gora, kao ekološka država, ima posebnu odgovornost da sačuva svoj jedinstveni biodiverzitet, prepoznat kao žarište biodiverziteta Evrope i sa jedinstvenim ekosistemima poput bukovih šuma Biogradske gore, Skadarskog jezera, kanjona Tare, Ulcinjske solane i mnogih drugih ekosistema – od pritiska invazivnih vrsta. Već danas beležimo prisustvo vrsta koje utiču na našu poljoprivredu, šumarstvo i turizam. Zato smo ušli u fazu sistemskog odgovora – usklađujemo nacionalno zakonodavstvo sa EU standardima i jačamo kapacitete institucija za praćenje i rano reagovanje“, istakla je Anela Sijarić iz Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja severa Crne Gore.
(EUpravo zato/EU4Green)