Na obroncima planine Profitis Ilias, na grčkom ostrvu Rodosu, skrivena od turističkih gužvi i okružena borovom šumom, nalazi se napuštena vila koja već decenijama privlači pažnju radoznalih putnika.
Reč je o Vili de Veki koja nikada nije ispunila svoju prvobitnu svrhu, ali je zato postala simbol jedne ambicije koja se završila - u ruševinama.
Vila de Veki (Villa de Vecchi) trebalo je da bude Musolinijeva rezidencija. Italijanski diktator je još pre izbijanja Drugog svetskog rata planirao da se povuči se iz politike i da poslednje godine života provede u luksuznoj vili na Rodosu, daleko od evropskog kopna.
Međutim, Musolini je doživeo drugačiju sudbinu.
Vila je izgrađena 1936. godine po nalogu njegovog bliskog saradnika Čezarea De Vekija, koji je tada obavljao dužnost guvernera Dodekaneza. On je, zapravo, bio pravi stanar ove elegantne rezidencije, a Musolini u nju nikada nije ni kročio.
Grupa ostrva, Dodekanezi, pala je pod italijansku vlast 1912. godine, nakon preuzimanja od Osmanskog Carstva. Musolini je u njima video priliku za širenje novog Rimskog carstva. Rodos je trebalo da postane ključna pomorska baza, strateško uporište za vojne operacije u istočnom Mediteranu.
U tom kontekstu, vila nije bila samo luksuzna rezidencija već deo šire političke i vojne vizije. Smeštena na gotovo 700 metara nadmorske visine, nudila je spektakularan pogled na Egejsko more, tursku obalu i ostrvo Simi, pa je važila i za simbol moći.
Kada je izbio Drugi svetski rat, Musolinijevi planovi o penziji s pogledom na more brzo su pali u drugi plan. Italija se pridružila nacističkoj Nemačkoj, a kako je rat odmicao, postajalo je jasno da sile Osovine gube.
Godine 1943, nakon savezničkog iskrcavanja na Siciliji, Musolini je svrgnut s vlasti i uhapšen. Iako su ga nemačke snage nakratko oslobodile, odbio je da napusti Italiju, što ga je na kraju koštalo života. U aprilu 1945. je pogubljen zajedno sa svojom ljubavnicom.
Ostrva su posle rata ponovo vraćena pod grčku kontrolu, a vila je napuštena. Decenijama je propadala, pa su danas njeni zidovi prekriveni grafitima. Na nekadašnji luksuz podećaju još možda samo delići arhitektre.
Postoje spekulacije da je vila namerno prepuštena propadanju kao svojevrsni podsetnik na brutalnost tadašnje vlasti i neuspeh italijanske kolonijalne politike na Rodosu.
Grčka vlada je pokušala 2014. i 2020. godine da stavi vilu na tržište putem državnog fonda za upravljanje imovinom, nadajući se da će privući investitore i smanjiti javni dug. Uprkos turističkoj atraktivnosti, vila do danas nije pronašla novog vlasnika.
(EUpravo zato/Pun kufer)