Norveški kralj Harald V preminuo je u petak u 6.35 u Nacionalnoj bolnici u Oslu, u 90. godini, saopštila je norveška kraljevska porodica. Na prestolu će ga naslediti njegov sin, prestolonaslednik princ Hokon.
Vest o smrti kralja izazvala je veliku pažnju u Norveškoj, a građani su počeli da se okupljaju ispred kraljevske palate u Oslu. Harald V bio je najstariji vladajući monarh u Evropi. Na prestolu je proveo više od tri decenije, nakon što je 1991. godine nasledio svog oca, kralja Ulava V.
Kralj se poslednjih dana lečio u bolnici
Harald je u bolnicu primljen 17. avgusta nakon lekarskog pregleda, objavio je norveški javni servis NRK.
Iz kraljevske palate ranije je saopšteno da se kralj poslednjih nedelja lečio kortikosteroidima zbog hemolitičke anemije, odnosno bolesti krvi koja je dovela do nakupljanja tečnosti u organizmu i zahtevala bolničko lečenje.
Nakon što je objavljeno da se njegovo zdravstveno stanje pogoršalo, građani su počeli da dolaze ispred kraljevskog dvora kako bi izrazili podršku kralju i njegovoj porodici.
Vučić uputio saučešće norveškoj kraljevskoj porodici
Predsednik Srbije Aleksandar Vučić uputio je saučešće povodom smrti norveškog kralja.
"Sa velikom tugom primio sam vest o smrti Njegovog Veličanstva kralja Haralda Petog. Kralj Harald ostaće upamćen kao simbol stabilnosti, mudrosti i posvećenosti norveškom narodu, ali i kao prijatelj Srbije", naveo je Vučić.
On je u ime Srbije i svoje lično ime izrazio saučešće kraljici Sonji, članovima kraljevske porodice i građanima Norveške.
"U ovom teškom trenutku, naše misli su sa vama", poručio je predsednik Srbije.
Od princa do kralja
Harald V rođen je 21. februara 1937. godine. Prestolonaslednik je postao 1957. godine, nakon smrti svog dede, kralja Hokona VII.
Tokom Drugog svetskog rata, kada je imao samo tri godine, Harald je sa majkom i sestrama napustio Norvešku i preko Švedske otišao u Sjedinjene Američke Države, nakon nemačke invazije na njegovu zemlju.
Kraljevska porodica ponovo se okupila u Norveškoj 1945. godine.
Harald je 1959. završio Kraljevsku norvešku vojnu akademiju, a potom je od 1960. do 1962. godine studirao društvene nauke, istoriju i ekonomiju na koledžu Baliol Univerziteta u Oksfordu.
Ljubav prema Sonji promenila kraljevsku tradiciju
Harald se 1968. godine oženio Sonjom Haraldsen. Njegov otac, kralj Ulav V, prethodno je dao saglasnost za brak, budući da Sonja nije poticala iz kraljevske porodice.
Par je dobio dvoje dece, princezu Martu Luiz i princa Hokona, koji sada preuzima presto.
Nakon smrti kralja Ulava V 1991. godine, Harald je postao kralj Norveške. Zakletvu pred Stortingom položio je 21. januara iste godine.
Strastveni jedriličar
Pored kraljevskih dužnosti, Harald je bio poznat i kao veliki zaljubljenik u jedrenje.
Učestvovao je na brojnim domaćim i međunarodnim takmičenjima, a sa svojom posadom osvojio je Svetsko prvenstvo u jedrenju 1987. godine, kao i Evropsko prvenstvo 2005. godine.
Uprkos brojnim zdravstvenim problemima i povremenim boravcima u bolnici, kralj Harald nastavio je da obavlja svoje dužnosti sve do poslednjih godina života.
"Kada jednom položite zakletvu Stortingu, ona traje doživotno. Za mene je to tako jednostavno. Nastavićemo do samog kraja", rekao je Harald za NRK 2023. godine.
(M.A./EUpravo zato/rts.rs)