Rečenica koja je osnažila mnoge žene širom sveta "We can do it" na posteru sa mladom damom, krupnih očiju i prodornog pogleda, obeležila je jedan period, kako industrije, tako i feminizma. Mlada dama koju je znao ceo svet je Žan Gibson, poznata kao Rozi Zakivačica, a malo ko zna priču o njoj i njenom životu.
Žan je preminula pre četiri dana, u 100. godini života, a ovo je priča o njoj.
Kako je tokom Drugog svetskog rata, nedostatak radne snage izazvan odlaskom muškaraca u vojsku, otvorio ženama mogućnost da rade u fabrikama, brodogradilištima i drugim industrijama, više od šest miliona Amerikanki se prijavilo na poziv i uključile se u proizvodnju aviona, brodova, oružja i vojne opreme, koja je bila od presudnog značaja za savezničku pobedu.
Žan je bila jedna od žena koja je radila kao zavarivačica u brodogradilištu, gde je učestvovala u izgradnji razarača za Ratnu mornaricu Sjedinjenih Američkih Država. Zavarivanje je zahtevalo veliku preciznost, fizičku izdržljivost i tehničko znanje, što je ovaj posao činilo istovremeno zahtevnim i ključnim za ratnu proizvodnju. Njen rad bio je deo ogromne industrijske mobilizacije koja je omogućila Sjedinjenim Američkim Državama i njihovim saveznicima da održavaju vojne operacije na više frontova.
Još dok je radila u brodogradilištu, postala je žena - simbol trajnog nasleđa kampanje "Rozi Zakivačica" tokom Drugog svetskog rata, pa je za svoju ratnu službu odlikovana Kongresnom zlatnom medaljom.
Svetsku popularnost stekla je najpre kroz pesmu "Rosie the Riveter" iz 1942. godine, koja je slavila žene koje su se pridružile ratnoj industriji, zatim je ilustrator Norman Rokvel naslikao čuvenu sliku Rozi za naslovnicu časopisa The Saturday Evening Post, prikazujući samouverenu fabričku radnicu sa pištoljem za zakivanje u ruci tokom pauze za ručak, a onda je nastao i čuveni poster "We Can Do It!" koji je 1943. godine izradio Džej Hauard Miler.
Decenijama kasnije, postala je međunarodni simbol ženskog osnaživanja i istrajnosti. Iako je prvobitno bio namenjen kao interni motivacioni plakat za fabričke radnice, kasnije je postao neraskidivo povezan sa širim nasleđem pokreta "Rozi Zakivačica".
Mnogo godina nakon rata, uloga žena i njihova dostignuća u teškoj industriji, bila su relativno malo prepoznata, dok su kasnije istoričari ukazivali na njihov rad, koji je, kako su naveli promenio shvatanje o sposobnosti žena u proizvodnji i ostvarivanju ravnopravnosti na radnom mestu.
Njena smrt predstavlja odlazak žene koja je u velikoj meri uticala na položaj žena u američkom društvu.
(EUpravo zato)